Q-Andas
No Result
View All Result
  • Басты бет
  • Өлкетану
    • Елтану
    • Жартас суреттері
    • Қажет дерек
    • Қажет кітап
    • Қасиетті жерлер
    • Қажет ақпарат
    • Халық жады
    • Ауесхан Мажайдың жәдігерлері
    • Андас Омарақын ізімен
    • Қуғын-сүргін
    • Көші-қон
    • Тұлғатану
  • Арнайы жобалар
    • Турнир
    • Экспедиция
    • Конкурс
    • Грант
    • Конференция
    • Көрме
  • Мұрағат
    • Бейнефильм
    • Галерея
    • Хаткерлік
  • Біз туралы
    • Әріптестер
    • Байланыс
    • Сайт әкімшілігі
    • PDF-мұрағат
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • Басты бет
  • Өлкетану
    • Елтану
    • Жартас суреттері
    • Қажет дерек
    • Қажет кітап
    • Қасиетті жерлер
    • Қажет ақпарат
    • Халық жады
    • Ауесхан Мажайдың жәдігерлері
    • Андас Омарақын ізімен
    • Қуғын-сүргін
    • Көші-қон
    • Тұлғатану
  • Арнайы жобалар
    • Турнир
    • Экспедиция
    • Конкурс
    • Грант
    • Конференция
    • Көрме
  • Мұрағат
    • Бейнефильм
    • Галерея
    • Хаткерлік
  • Біз туралы
    • Әріптестер
    • Байланыс
    • Сайт әкімшілігі
    • PDF-мұрағат
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
Басты бет Андас Омарақын ізімен

Іле мен күнеске қатысты аңыз-ертегілер

admin
2026/08/31
Андас Омарақын ізімен
0
Іле мен күнеске қатысты аңыз-ертегілер

Басы: https://qandas.kz/ile-men-k%d2%afneske-%d2%9batysty-a%d2%a3yz-ertegiler-8800/

КҮН ТАУЫНДАҒЫ КҮНБИ

 

Ерте, ерте, ертеде, Қырғауыл жүні қызыл, құйрық жүні ұзын заманда Сары өзеннің аңғарында мал мен басы тең өскен, дастарқаны көлмен теңеске үйсін атты бабадан өрбіген ел  болыпты. Ұлдары кілең батыр, қыздары ай мен күндей сұлу болыпты.

Осы елге келгендер таңдай қаға мақтасып, еліне барып, үлкен-кішіге өнеге етеді екен.

Үйсін елі Сары өзен алабындағы жасыл алқапқа малын өргізіп, өзеннен балығын аулап, орманынан арыстар, қабылан аулап, ырғын байлыққа кенеліп, тірлік етеді. Уақыт өте келе көрші елдердің Үйсін елінің байлығы мен сән-салтанатынан көздері түсе бастайды. Жүректерін жаулық жайлап, Үйсін елінің малын қуып, елін шауып мазалай беріпті. Есесіне, басқалар үйсіндердің мазасын аған сайын мал мен басы тең өсіп, өріске симайтын болыпты. Мұны естіген жат жұрттықтар қайран қалысады екен. Күндердің күнінде тәңірдің жарылқауымен Үйсін еліне бір ұл сыйлапты.

Бала туғанда күндей күліп, айдай толысыпты. Маңдайы кереқарыс, арыстандай айбатпен елден ерекшеленіп тұрады екен.

Ел жиылып, ырымдап, балаға Күнби деп ат қойыпты.

Күнби ержете келе ақылына көркі сай азамат болыпты. Ол дауға түскен де ердің құнын екі ауыз сөзбен шешетін білгір болыпты. Осы әрекеті арқылы халқын ризашылыққа бөлепті. Күнбидің атағы төрткүл дүниеге жайылып, Сары өзеннен Еділ мен Жайықтың бойына дейін жетеді.

Күндердің күнінде Күнби түс көріпті. Түсінде бір ақсақал қолтығына күнді құшақтап тұрып: «Жалғанның жаннаты Күн тауында» деп үш рет айғайлайды.

Осыдан соң Күнби көп толғанып, еліндегі білікті ақсақалдарды шақырып, кеңеседі.

Ол кеңесте Күн тауына елді көшіру туралы ұсынысын айтады. Мұны көпшілік те қолдайды.

Содан соң Күн би еліне көшу туралы жарлық шашып, көштің дайындығын жасап, түйесін қомдап, аттарын жаратады. Үйсін елі Күнбидің басшылығымен сол көшкеннен мол көшіп, асқар тауларды асып, ағынды өзендерден өтіп, шөлді даланы басып, Күн тауының баурайына келіп, уық шаншиды.

Жаңа қонысқа келген соң да елдің ырысы шалқып, мал мен басы тең өседі. Қой үстіне бозторғай жұмыртқалайтын заман болады. Уақыт өте келе олардың даңқы тағы да жер жүзіне жайылады. Мұны естіген елдер Күнбидің елін шауып, байлығын еншілемек болып сайлауытын дайындап, жорыққа аттанады. Олар бірнше ай жол жүріп, арып-ашып, Күн тауының теріскей бетіне келіп шап жаяды. Күнби де қарап жатпай, атақты төбе батыры Абыралыны ертіп, сайыпқыран жігіттерден жасақ құрап, қарсы соғысқа шығады. Әбден тықыршып тұрған батырлар найзасын сермеп, шоқпарын үйіріп, қылышын сілтеп жау қолының тоз-тозын шығарады. Содан кейін басқа елдер Күнбидің еліне соғыс аша алмайтын халге түсіпті.

Күндердің күнінде кезінде жеңіліс тапқан елдің адамдары Үйсін еліне елшілерін аттандырады. Келген елшіні Күнби күтіп алып, мал сойып қонақ етеді.

Ертесі елшілер таңа ата далаға шығып, өрген қойдың үстінен бір торғайдың ұясын көріп, таңғалады. Олар көргендерін патшаларына: «Үйсін елі қасиет қонған, қой үстіне бозторғай жұмыртқалаған ел екен. Соғыссақ тағы да жеңіліс табамыз. Оданша татулықпен өмір сүргеніміз жөн», – деп мәлімдейді.

«Қой үстіне бозторғай жұмыртқалаған» деген сөз осыдан қалған екен.

 

Дереккөз: Тарих талғарында [Мәтін] : (Тарихи зерттеулер, эссе, мақалалар) / А. Омарақын- Талдықорған : [б. ж.] , 2022.– 500 дана . – ISBN 978-601-7865-39-9 (1-т.), ISBN 978-601-7865-36-8 1-том .– 287 б., суретті .    

https://kazneb.kz/kk/catalogue/view/1657755

“Q-Andas” ақпараттық агенттігі

Жалғасы бар…

0 0 votes
Рейтинг статьи
Қаралым 32
Қышқыш қалай жасалған?
Андас Омарақын ізімен

Қышқыш қалай жасалған?

August 31, 2026
Адамның пайда болуы
Андас Омарақын ізімен

Адамның пайда болуы

August 31, 2026
Күн және жұлдыздар
Андас Омарақын ізімен

Күн және жұлдыздар

August 31, 2026
كۇن مەن جەر
Андас Омарақын ізімен

Күн мен жер

August 31, 2026
Аспанның биіктеуі
Андас Омарақын ізімен

Аспанның биіктеуі

August 31, 2026
Жер-көктің айырылуы жөнінде (Күнес ауданының аңыз-ертегілері)
Андас Омарақын ізімен

Жер-көктің айырылуы жөнінде (Күнес ауданының аңыз-ертегілері)

August 31, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

ЖАҢА ҚАҒИДА? «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • kzҚазақ
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • Басты бет
  • Өлкетану
    • Елтану
    • Жартас суреттері
    • Қажет дерек
    • Қажет кітап
    • Қасиетті жерлер
    • Қажет ақпарат
    • Халық жады
    • Ауесхан Мажайдың жәдігерлері
    • Андас Омарақын ізімен
    • Қуғын-сүргін
    • Көші-қон
    • Тұлғатану
  • Арнайы жобалар
    • Турнир
    • Экспедиция
    • Конкурс
    • Грант
    • Конференция
    • Көрме
  • Мұрағат
    • Бейнефильм
    • Галерея
    • Хаткерлік
  • Біз туралы
    • Әріптестер
    • Байланыс
    • Сайт әкімшілігі
    • PDF-мұрағат

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz