Бір күні тұмау тиіп жұмысқа түшкіріп, пысқырып келдім. Менің жағдайымды көріп жаны ашыды ма, жоқ, тұмау өзімеде жұғып кетпесін деген сақтық па керекті затын сатып алуға кеткен досым мағанда бір бетперде сатып ала келіпті.
Оны қолыма алып күлдім.
Бұл қылығым оған аса ұнамады. Сосын оның мəнісін түсіндіруге көштім.
…Осыдан тұра 30 жыл бұрын жоғары оқу орнына шақырту алып, алып-ұшып Үрімжге жол тарттым. Университетке жетіп, құжаттарымды өткізіп, жатақханаға орналасуға беттедім. Мен белгілі себептермен бір жеті кешігіп келгендіктен басқалар өздері таңдаған жатақханаға орналысып алыпты.
– Жатақханада бос орын қалған жоқ. Тек екі адамдық бөлмедегі бір орынның бос тұрғанына үш жыл болды. Көршің өкпе ауруымен ауыратындықтан басқалар онымен бірге тұрғысы келмейді. Дəрігерлер өкпе ауруының бұл түрі жоқпалы болмағандықтан оқуын жалғастырып жатыр. Бұл соңғы оқу жылы. Егер қорықпасаң сонда тұр, – деп кеңес берді жатақхана басқарушы.
Басында ойланып қалдым. Сосын басқарушыға екі сағатқа қиыла сұранып, қаланың орталығындағы телекомға тарттым. Ол кезде бүгінгідей сотқа деген жоқ. Жарты сағат кезекте тұрып, əкемнің жұмысына телефон шалдым.
Телефон тұтқасы сəл тұрып көтерілді. Арғы жағынан əкемнің мақпал қоңыр үні естілді. Ауылдан алғаш ұзап шыққан сапарым болғандықтан көзіме жас үйіріліп, үнім шықпай қалды. Сосын жайлап сабама түсіп, мəн-жайды əкеме баяндадым.
– «Қырық жыл қырғын болса да ажалды адам өледі» деген бар. Тақалып тұрған ажал алтын үйге қамап қойсада əкетеді. Өлімненде қиын нəрсе бар. Ол – өзіңе деген сенім мен өзгеге деген аяушылықтан ажырап қалу. Қалғанын өзің шеш, – деп телефон тұтқасын жаймен қойды.
Сол күннен бастап ол екеуміз бір бөлмеде тұра бастадық. Басында аздап тартынып жүрсем де, сездірмеуге тырысатынмын. Бұны ол да сезетін. Уақыт өте келе алаңдаудан арылып, жақын араласып кеттік. Студенттік өмір басымыздан өтті ғой. Кейде бір кесе асты бөліп ішіп жүрдік. Ол суретші еді, күй шертіп, əн салғанда көп адам қызығатын. Бірақ жақындауға батына алмайтыны белгілі болып қалатын. Ал бөлменің іші менің кітап, қағазыммен аузы мұрнына шығып жататын.
Бір жыл жұбымыз жазылған жоқ. Бірге киноға барамыз, демалыс күндері қалға жақын ауылдарға қыдырамыз. Сөйтіп жүріп, ір қызға бірдей ғашық болып, көзімізбен соғысып жүрген кезіміз де болды. Бірақ ортақ қызығушылығымыз көп еді. Демалыс күндері ол бояқ-сояғын, мен кітап-қаламымды көтеріп тауға барып, біріміз сурет салып, екіншіміз өлең жазып қайтатынбыз. Ол менің үйіме, мен оның үйіне қонаққа да бардық.
Осындай қызық, қиындықпен бір жыл уақыт жылжып өте шықты. Ол оқуын бітіріп, дипломын алып, ауылына қайтатын күні мені құшақтап тұрып қоштасты. Көзінен жас шығып кетті. Ол маған деген ризашылығы еді. Кейін басыма қиын іс түсіп, тағдырым талқыға салынғанда сол досым мен оның достары жан ұшырып жүріп, арашалап алды.
Бір қызығы ол екеуміз де əлі тіріміз. Бізге үрке қарап, алыстан айналып кететін талайлар бұл күнде қатарымызда жоқ. Жер жамандамасын.
Əкемнің сол кезде айтқан:”Қырық жыл қырғын болса да ажалды өледі”, – деген сөзі күні бүгінге дейін маған сенім беріп келеді. Əр сапарға аттанған сайын сол сөзді есіме аламын.
Бетперде бізді микроптан қорғайтын шығар. Бірақ адамгершіліктен алыстатып жібереді.
Қажет АНДАС
«Q-andas» ақпараттық агенттігі.
