Oblystyq ádilet departamenti AHAT bóliminiń málimetine súiensek, bir jylda atalǵan bólimge 11358 adam nekege otyrsa, onyń 3031-i ajyrasyp tynǵan. Al, azamattyq nekege túryp, kóńilderi jaraspai jan-jaqqa ketip jatqan jas júptardyń kóp ekeni aitpasa da túsinikti. Onyń san túrli sebebi bar. Dese de, birden-bir sebep – adamdardyń ózine, ómirine, keleshegine degen senimmen aiyrylyp, uaiym shúńetine batyp bara jatqandyǵy. Endi búl túitkildi tarqatudy teatr sahnasy da óz qúzyryna ala bastady. Múmkin qasietti sahnadan jastar qúlaǵyna jetken janaiqai qanjilik bolǵan keleńsizdikke azda bolsa tosqauyl bolatyn shyǵar. Osyndai maqsatpen Biken Rimova atyndaǵy oblystyq drama teatry Súltanáli Balǵabevtyń «Bizde ǵashyq bolǵanbyz?» spektalin sahnalap, kórermen nazaryna úsyndy.
Árine, Balǵabevtyń eńbegi keńestik dáuirdiń ker samaly esip túrǵanda jazylǵanymen, ol sahna tórinde osy dáuirge sai keskin-kelbetimen, kóteretin oiymen, júregińdi syzdatyp, ainalaǵa oilana qaraityn jańalyǵymen kórinis tapqan. Búl meniń emes, teatrdyń jiligin shaǵyp, maiyn ishken maitalmandardyń pikiri. Onda, birden sahnadaǵy syujet pen akterlerdiń sheberligine den qoimai, aldymen sony tyńdap alaiyq.
– Biz eń aldymen kórkem ádebiet pen sahna tórin shatastyrmauymyz kerek. Máselen, SHekspirdiń Gamleti kórkem tuyndy retinde 18 ǵasyrdyń múrasy. Al, ol ǵasyrlar boiy sahnadan óz shyndyǵyn, kórermen júreginen óz oryny taba beretini anyq. Osy rette, «Biz de ǵashyq bolǵanbyz?» pьesasy avtordyń erterekte jazǵan dúniesi bolǵanymen, ondaǵy kóterilgen másele eshqashan ózektiligin joǵaltpaidy. Tipti, búgingi kúndegi qoǵamda etek alǵan jat qylyqtardy ashyp aityp, sol arqyly jastarǵa oi saludyń da mindetin atqara beredi. Osynda qoiylymdy sahnalaǵan rejisser Serik Núrhalyqtyń eńbegin atai ketpeske bolmas. Úzaq jyl sahnanyń qyry men syryna jetik ol qoiylymdy shyt jańa túske engizdi. Onda ainalamyzdaǵy ómir, tirshilik qamy anyq bilinip túrady. Múnan rólderdi somdaǵan akterler de az ter tókpegenin baiqaisyz. Sondai-aq, tórt taǵanyn nyq basqan qoiylym kórkemdik keńes tarapynan da joǵary baǵalanyp otyr, – deidi oblystyq teatrdyń direktory Bazarbek Tezekbaev.
Kórkemdik keńes joǵary baǵalaǵan qoiylymdy kórermender de qyzyǵa otyryp tamashalady. Zalǵa lyqa tolǵan kópshiliktiń deni jastar bolsa da, ózgeshe boyaumen órilgen shyndyq olardy bei-jai qaldyrmaǵany anyq. Endeshe, sahnaǵa oralaiyq, oqiǵa bylai óriledi. Jańa qonysqa kóship kirgen jas otbasynyń quanyshynda shek joq. Kún saiyn oryndyǵy biiktep kele jatqan otaǵasy men súlu jarynyń da esh uaiymy bolmaityn siyaqty seziledi basynda. Ony Dáuken rolindegi Jeńis Joldybaev pen Aijan rolindegi A. Qojbanovanyń sheberligi shegine jetkizip-aq jibergen. Biraq, olardyń tynyshtyǵyn búzǵan kórshisi Sarman boldy. Árine, Sarmannyń ishimdikke boi aldyrǵany emes, onyń jary Ziyadanyń Dáukenniń ajyrasyp ketken búrynǵy áieli bolyp shyqqany. D. Pyshanov somdaǵan Sarmannyń úshqalaq minezi men qoiylymnyń jalpy barysynda Ziyada rólin somdaǵan S. Múńaitpasovanyń shymshyma sózderi jáne kúldiruge beiim túratyn bolmysy keleńsiz kúidi kúldire otyryp, úyatyńdy oyatyp, qadap túryp jetkizedi.
Kúle otyryp, qyzyq jailarǵa da súńgip ketesiń. Qoiylymnyń shyrqau túsynda Dáuken men Ziyada bir-birin basqa qyrynan tani bastaidy. Tipti, úzilgen jiptiń úshy qaita jalǵanatyn siyaqty oiǵa da jeteleidi. Oǵan óz ákesin bilmei ósken, ógei ákeniń teperishin kórse de ákege degen balǵyn mahabbatyn Sarmanǵa arnaǵan Kúnsúludyń qúpiya ómiri sebep bolady. Alaida, Dáuken men Ziyadanyń bir kezdegi mahabbatyn septei almaǵan Kúnsúludyń ajyrasudyń azabynan múgedek bolǵan taǵdyry olardyń endigi ómirin, sharyq úrǵan óshpendiligin qalpyna keltire almasy anyq edi. Árine, Dáukenniń ekinshi áieli Aijannyń da óz otbasyn qorǵau qúqyǵy bar. Óitkeni, onyń eki balasyn tiri jetim qaldyruǵa qaqysy joq. Tipti, Dáukenmen túrmystanuy ǵaiyptyń isi desek te, oǵan bola Aijandy aqylsyz jan dep sanauǵa bolmaidy. Qaita, ol taǵdyrdy tarazylai biletin, tabandylyǵy men talǵamy bar áiel zaty. Olai bolmaǵanda Dáukenniń búrynǵy áielin tanyp, balasyn kórgende yńyrshaǵyn shaǵyp, yrǵyp shyǵuǵa bolar edi. Auqymdy aqylmen jeńdi. «Kóz kórmese kóńilden jat bolady», – dep sheshti. Aqyry basqa jaqqa qonys audardy.
Biraq múnymen de sheshile qoyar qiyndyq joq. Kinániń júgin Dáuken men Ziyada arqalap qala berdi. Kúnsúlu taǵy da ógei ákeniń óbekteuinde óse bermek. Kórermen osy kórinisterden óz ómirinine dóp kelgen tústaryn baiqap, bajailap qalyp otyrǵany da jasyryn emes.
Búl búgingi kúnniń shyndyǵy emei ne? Qysqasy, qazir biz tek óz basymyzdyń amandyǵy, qadir-qasieti, barlyǵy men bailyǵyn ǵana oilaityn bolyp baramyz. Qoǵamdyq tárbie de ómirimizdi osylai beiimdep barady. Onyń tórkinin taratyp aitsaq, talai oidy suyrtpaqtap shiratyp áketuge bolady. Jasy jetip, jaǵalauda túrǵandardy aitpaǵannyń ózinde, jastardyń jalynyn basyp, janaryna múń úyalatqan qiyndyqtyń da shyjyǵy juyr mańda tarqamaityn syńaily. Mine, osyndai sanańdy san-saqqa júgirtetin qoiylymnyń kótergen oiyn bir ǵana maqalamen jetkize almasymyz anyq. Biraq, oqyrmandarǵa teatrge baryp, osy spektaklьdi kórińiz, odan ózińizdi mazalap júrgen uaiymdy sheshudiń bir túiinin taba alasyz demekpiz.
Qajet ANDAS
Derekkóz: «Jetisu» gazeti, № 137, Senbi, 4 jeltoqsan, 2010. 7-bet
