وبلىستىق ادىلەت دەپارتامەنتى احات ءبولىمىنىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك، ءبىر جىلدا اتالعان بولىمگە 11358 ادام نەكەگە وتىرسا، ونىڭ 3031-ءى اجىراسىپ تىنعان. ال، ازاماتتىق نەكەگە تۇرىپ، كوڭىلدەرى جاراسپاي جان-جاققا كەتىپ جاتقان جاس جۇپتاردىڭ كوپ ەكەنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. ونىڭ سان ءتۇرلى سەبەبى بار. دەسە دە، بىردەن-ءبىر سەبەپ – ادامداردىڭ وزىنە، ومىرىنە، كەلەشەگىنە دەگەن سەنىممەن ايىرىلىپ، ۋايىم شۇڭەتىنە باتىپ بارا جاتقاندىعى. ەندى بۇل تۇيتكىلدى تارقاتۋدى تەاتر ساحناسى دا ءوز قۇزىرىنا الا باستادى. مۇمكىن قاسيەتتى ساحنادان جاستار قۇلاعىنا جەتكەن جانايقاي قانجىلىك بولعان كەلەڭسىزدىككە ازدا بولسا توسقاۋىل بولاتىن شىعار. وسىنداي ماقساتپەن بيكەن ريموۆا اتىنداعى وبلىستىق دراما تەاترى ءسۇلتانالى بالعابەۆتىڭ «بىزدە عاشىق بولعانبىز؟» سپەكتالىن ساحنالاپ، كورەرمەن نازارىنا ۇسىندى.
ارينە، بالعابەۆتىڭ ەڭبەگى كەڭەستىك ءداۋىردىڭ كەر سامالى ەسىپ تۇرعاندا جازىلعانىمەن، ول ساحنا تورىندە وسى داۋىرگە ساي كەسكىن-كەلبەتىمەن، كوتەرەتىن ويىمەن، جۇرەگىڭدى سىزداتىپ، اينالاعا ويلانا قارايتىن جاڭالىعىمەن كورىنىس تاپقان. بۇل مەنىڭ ەمەس، تەاتردىڭ جىلىگىن شاعىپ، مايىن ىشكەن مايتالمانداردىڭ پىكىرى. وندا، بىردەن ساحناداعى سيۋجەت پەن اكتەرلەردىڭ شەبەرلىگىنە دەن قويماي، الدىمەن سونى تىڭداپ الايىق.
– ءبىز ەڭ الدىمەن كوركەم ادەبيەت پەن ساحنا ءتورىن شاتاستىرماۋىمىز كەرەك. ماسەلەن، شەكسپيردىڭ گاملەتى كوركەم تۋىندى رەتىندە 18 عاسىردىڭ مۇراسى. ال، ول عاسىرلار بويى ساحنادان ءوز شىندىعىن، كورەرمەن جۇرەگىنەن ءوز ورىنى تابا بەرەتىنى انىق. وسى رەتتە، «ءبىز دە عاشىق بولعانبىز؟» پەساسى اۆتوردىڭ ەرتەرەكتە جازعان دۇنيەسى بولعانىمەن، ونداعى كوتەرىلگەن ماسەلە ەشقاشان وزەكتىلىگىن جوعالتپايدى. ءتىپتى، بۇگىنگى كۇندەگى قوعامدا ەتەك العان جات قىلىقتاردى اشىپ ايتىپ، سول ارقىلى جاستارعا وي سالۋدىڭ دا مىندەتىن اتقارا بەرەدى. وسىندا قويىلىمدى ساحنالاعان رەجيسسەر سەرىك نۇرحالىقتىڭ ەڭبەگىن اتاي كەتپەسكە بولماس. ۇزاق جىل ساحنانىڭ قىرى مەن سىرىنا جەتىك ول قويىلىمدى شىت جاڭا تۇسكە ەنگىزدى. وندا اينالامىزداعى ءومىر، تىرشىلىك قامى انىق ءبىلىنىپ تۇرادى. مۇنان رولدەردى سومداعان اكتەرلەر دە از تەر توكپەگەنىن بايقايسىز. سونداي-اق، ءتورت تاعانىن نىق باسقان قويىلىم كوركەمدىك كەڭەس تاراپىنان دا جوعارى باعالانىپ وتىر، – دەيدى وبلىستىق تەاتردىڭ ديرەكتورى بازاربەك تەزەكباەۆ.
كوركەمدىك كەڭەس جوعارى باعالاعان قويىلىمدى كورەرمەندەر دە قىزىعا وتىرىپ تاماشالادى. زالعا لىقا تولعان كوپشىلىكتىڭ دەنى جاستار بولسا دا، وزگەشە بوياۋمەن ورىلگەن شىندىق ولاردى بەي-جاي قالدىرماعانى انىق. ەندەشە، ساحناعا ورالايىق، وقيعا بىلاي ورىلەدى. جاڭا قونىسقا كوشىپ كىرگەن جاس وتباسىنىڭ قۋانىشىندا شەك جوق. كۇن سايىن ورىندىعى بيىكتەپ كەلە جاتقان وتاعاسى مەن سۇلۋ جارىنىڭ دا ەش ۋايىمى بولمايتىن سياقتى سەزىلەدى باسىندا. ونى داۋكەن رولىندەگى جەڭىس جولدىباەۆ پەن ايجان رولىندەگى ا. قوجبانوۆانىڭ شەبەرلىگى شەگىنە جەتكىزىپ-اق جىبەرگەن. بىراق، ولاردىڭ تىنىشتىعىن بۇزعان كورشىسى سارمان بولدى. ارينە، سارماننىڭ ىشىمدىككە بوي الدىرعانى ەمەس، ونىڭ جارى زيادانىڭ داۋكەننىڭ اجىراسىپ كەتكەن بۇرىنعى ايەلى بولىپ شىققانى. د. پىشانوۆ سومداعان سارماننىڭ ۇشقالاق مىنەزى مەن قويىلىمنىڭ جالپى بارىسىندا زيادا ءرولىن سومداعان س. مۇڭايتپاسوۆانىڭ شىمشىما سوزدەرى جانە كۇلدىرۋگە بەيىم تۇراتىن بولمىسى كەلەڭسىز كۇيدى كۇلدىرە وتىرىپ، ۇياتىڭدى وياتىپ، قاداپ تۇرىپ جەتكىزەدى.
كۇلە وتىرىپ، قىزىق جايلارعا دا سۇڭگىپ كەتەسىڭ. قويىلىمنىڭ شىرقاۋ تۇسىندا داۋكەن مەن زيادا ءبىر-ءبىرىن باسقا قىرىنان تاني باستايدى. ءتىپتى، ۇزىلگەن ءجىپتىڭ ۇشى قايتا جالعاناتىن سياقتى ويعا دا جەتەلەيدى. وعان ءوز اكەسىن بىلمەي وسكەن، وگەي اكەنىڭ تەپەرىشىن كورسە دە اكەگە دەگەن بالعىن ماحابباتىن سارمانعا ارناعان كۇنسۇلۋدىڭ قۇپيا ءومىرى سەبەپ بولادى. الايدا، داۋكەن مەن زيادانىڭ ءبىر كەزدەگى ماحابباتىن سەپتەي الماعان كۇنسۇلۋدىڭ اجىراسۋدىڭ ازابىنان مۇگەدەك بولعان تاعدىرى ولاردىڭ ەندىگى ءومىرىن، شارىق ۇرعان وشپەندىلىگىن قالپىنا كەلتىرە الماسى انىق ەدى. ارينە، داۋكەننىڭ ەكىنشى ايەلى ايجاننىڭ دا ءوز وتباسىن قورعاۋ قۇقىعى بار. ويتكەنى، ونىڭ ەكى بالاسىن ءتىرى جەتىم قالدىرۋعا قاقىسى جوق. ءتىپتى، داۋكەنمەن تۇرمىستانۋى عايىپتىڭ ءىسى دەسەك تە، وعان بولا ايجاندى اقىلسىز جان دەپ ساناۋعا بولمايدى. قايتا، ول تاعدىردى تارازىلاي بىلەتىن، تاباندىلىعى مەن تالعامى بار ايەل زاتى. ولاي بولماعاندا داۋكەننىڭ بۇرىنعى ايەلىن تانىپ، بالاسىن كورگەندە ىڭىرشاعىن شاعىپ، ىرعىپ شىعۋعا بولار ەدى. اۋقىمدى اقىلمەن جەڭدى. «كوز كورمەسە كوڭىلدەن جات بولادى»، – دەپ شەشتى. اقىرى باسقا جاققا قونىس اۋداردى.
بىراق مۇنىمەن دە شەشىلە قويار قيىندىق جوق. كىنانىڭ جۇگىن داۋكەن مەن زيادا ارقالاپ قالا بەردى. كۇنسۇلۋ تاعى دا وگەي اكەنىڭ وبەكتەۋىندە وسە بەرمەك. كورەرمەن وسى كورىنىستەردەن ءوز ومىرىنىنە ءدوپ كەلگەن تۇستارىن بايقاپ، باجايلاپ قالىپ وتىرعانى دا جاسىرىن ەمەس.
بۇل بۇگىنگى كۇننىڭ شىندىعى ەمەي نە؟ قىسقاسى، قازىر ءبىز تەك ءوز باسىمىزدىڭ اماندىعى، قادىر-قاسيەتى، بارلىعى مەن بايلىعىن عانا ويلايتىن بولىپ بارامىز. قوعامدىق تاربيە دە ءومىرىمىزدى وسىلاي بەيىمدەپ بارادى. ونىڭ توركىنىن تاراتىپ ايتساق، تالاي ويدى سۋىرتپاقتاپ شيراتىپ اكەتۋگە بولادى. جاسى جەتىپ، جاعالاۋدا تۇرعانداردى ايتپاعاننىڭ وزىندە، جاستاردىڭ جالىنىن باسىپ، جانارىنا مۇڭ ۇيالاتقان قيىندىقتىڭ دا شىجىعى جۋىر ماڭدا تارقامايتىن سىڭايلى. مىنە، وسىنداي ساناڭدى سان-ساققا جۇگىرتەتىن قويىلىمنىڭ كوتەرگەن ويىن ءبىر عانا ماقالامەن جەتكىزە الماسىمىز انىق. بىراق، وقىرماندارعا تەاترگە بارىپ، وسى سپەكتاكلدى كورىڭىز، ودان ءوزىڭىزدى مازالاپ جۇرگەن ۋايىمدى شەشۋدىڭ ءبىر ءتۇيىنىن تابا الاسىز دەمەكپىز.
قاجەت انداس
دەرەككوز: «جەتىسۋ» گازەتى، № 137، سەنبى، 4 جەلتوقسان، 2010. 7-بەت
