Q-Andas
No Result
View All Result
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
باستى بەت ولكەتانۋ جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر

جۇمباق كۆل

admin
2025/02/01
جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
0

ورنالاسقان جەرى: الاكۆل اۋدانى, ساپاق اۋىلىنىڭ ماڭىندا.
زەرتتەلۋى: ۆلكەتانۋشى-جۋرناليست قاجەت انداس زەرتتەپ جۈر.
سيپاتتاماسى: اۋىل ىرگەسىندەگى جوتاعا ورنالاسقان, ۇزىندىعى – 50, ەنى 30 مەتردەن اسپايتىن, تەرەڭدىگى 7-8 مەترگە تاياۋ كۆلدىڭ قۇپيياسى كۆپ. جەرگىلىكتى تۇرعىندار «ۆلى كۆل», «قاندى كۆل» دەپ نەشە تۈرلى اتايدى. كۆلگە شومىلعان تالاي ادام اجال قۇشقانىن تىكسىنىپ ەسكە الادى. وسىندا تۇراتىن 82 جاستاعى ۋلاديمير كالاميسوۋ اتالارىنىڭ اۋزىنان تالاي ازاماتتى كۆل سۋى جۇتىپ قويعانىن ەستىپ ۆسىپتى. ول كەزدە كۆل «مىتكينا» دەپ اتالادى ەكەن. ونىڭ اتالارى بۇل جەرگە 1882 جىلى ىشكى رەسەيدەن جەر اۋدارىلىپ كەلىپ, قونىستانعان. ۆزى 15 اۋىلداسىنىڭ كۆلگە باتىپ, قايتىس بولعانىنا كۋە بولىپتى.
اڭىز-ەڭگىمە: اۋىلداعى كۆنەكۆز قارييالارمەن كۆل جايلى ەڭگىمەلەسسەڭ وسىنداي قايعىلى وقيعالاردىڭ تالايىن ەستيسىڭ.
– 1967 جىلى بىر اۋىلداسىمىز ەسكەرگە كەتەتىن كۈنى دوستارىمەن بىرگە كۆل بويىنا قىدىرىپ بارىپ, سۋعا تۈسەدى. ۆزى دە دەنەلى, سۋ جاعالاپ ۆسكەن جىگىت ەدى. ۆكىنىشكە وراي, كۆل تۈبىنە تارتىپ ەكەتەدى. اۋىل ادامدارى جينالىپ, ەكى كۈن ىزدەپ, دەنەسىن تاپپادىق. سوسىن كۆلدىڭ جانىنا ۈلكەن ارىق قازىپ, كۆل سۋىن ەكى كۈن اعىزعاندا دا سۋ دەڭگەيى تۈسپەدى. سوسىن سۋ سوراتىن ماشينە ەكەلىپ, سۋعا جۈزەتىن ماماندار شاقىرىلدى. سۋعا جۈزەتىندەر كۆلگە تۈسىپ شىققاندا مۇرىن, قۇلاعىنان قان كەتىپ, ەسىنەن تانىپ قالدى. ولار كۆل سۋىنىڭ بەتى جىلى بولعانىمەن, تەرەڭدەگەن سايىن قىسىمى جوعارىلاپ, مۇزداي سۋىقتايتىنىن, كۆل تۈبىنەن بۇرقىلداپ شىعىپ جاتقان ۈش بۇلاق كۆزى بارىن ايتىپ ەدى. اقىرى سۋ جۇتىپ كەتكەن جىگىتتىڭ ۆلى دەنەسى تابىلدى. بىر قىزىعى, كۆل جۇتىپ كەتكەن مۈردەلەر سۋ بەتىنە قالقىپ شىقپايدى. سۋ تۈبىندە تىكەسىنەن-تىك تۇرىپ قالادى, – دەپ ەڭگىمەلەدى ۆزى كۋە بولعان وقيعا جايلى ساپاق اۋىلدىق اقساقالدار كەڭەسىنىڭ تۆراعاسى مۇراتقان ەلكەنوۋ اقساقال.
كۆلدە ەكى تۈرلى تاڭعاجايىپ قۇبىلىس بار. بىرى كۆلگە قۇياتىن سۋدىڭ قايدان كەلەتىنىن, قالاي اعىپ شىعاتىنىن ەشكىم دۆپ باسىپ ايتا المايدى. كۆل سۋى نە كۆبەيمەيدى, نە ازايمايدى. ەندى بىرى باتقان ادامداردى كۆل سۋى بەتىنە شىعارىپ تاستامايدى. اۋىل ازاماتتارىنىڭ ايتۋىنشا, كەزىندە اتامان اننەنكوۋ وسى جولمەن قىتايعا اسىپ بارا جاتقاندا ىستەن شىققان قارۋ-جاراقتارىن كۆلگە ىلاقتىرىپ كەتكەن. كەڭەس وداعى تۇسىندا جۇمباعى كۆپ كۆلدى تەكسەرۋگە بىر توپ گەوگراف كەلىپ, ونىڭ سىرىن اشا الماپتى. الاقانداي كۆل قۇپيياسىن ىشىنە بۈگىپ, ەلى سول قالپىندا تۇر.
قانشا قورقىنىشتى بولسا دا كۆلگە شومىلاتىندار كۆپ. بىر قىزىعى, كۆل بارلىق ادامدى تارتىپ كەتە بەرمەيدى. وسىعان وراي, اۋىل تۇرعىندارىنان ەستىگەنىمىزدى ەلىمىزگە بەلگىلى حيمييا, فيزيكا, گەوگرافييا سالاسىنىڭ عالىمدارىنا ايتىپ, حابارلاسىپ كۆرىپ ەدىك. ولاردان:
– تاۋ باسىنداعى مۇزدىقتىڭ ەرۋىنەن پايدا بولعان كۆل سۋى جەر قىرتىسىن ارالاپ, بۇلاق كۆزى ارقىلى كۆلگە قۇيىپ, سول بۇلاق كۆزدەرى ارقىلى جەر استىنا سىڭىپ جاتقان بولۋى مۈمكىن. ال كۆل تۈبىندەگى جارتاس قىرتىسىندا نەمەسە توپىراقتا بەلگىلى بىر حيمييالىق ەلەمەنتتىڭ مۆلشەرى كۆپ جەنە ماگنيتتى قابات بولۋى ىقتيمال. كۆل تۈبىنە تارتىپ كەتەتىن ادامداردىڭ دەنەسىندە سول ەلەمەنتتىڭ قۇرامى مول. ەدەتتە ادام سۋعا باتقاندا قۋىق بەزى جارىلىپ, سالماعىن جوعالتادى دا, سۋ بەتىنە قالقىپ شىعادى. بۇل كۆلگە باتقان ادامدا ونداي بەلگى بولمايتىنى انىق. ونى زەرتتەۋ كەرەك – دەگەن جاۋاپ الدىق.
بىز جۇمباق كۆلدىڭ جاعدايىن جۇرتقا جەتكىزۋدى ماقسات ەتتىك. ال كۆل سۋىنىڭ, توپىراقتىڭ, جارتاس قاباتىنىڭ قۇرامىن انىقتاپ, كۆل سۋىنىڭ اعزاعا زيياندى جاعىن, سىرقاتقا شيپالىق قاسيەتىن ناقتىلاۋ حيمييا, فيزيكا سالاسى عالىمدارىنىڭ ەنشىسىندەگى دۈنيە. بۇل جەردەن مەندەلەەۋتىڭ كەستەسىندە جوق ەلەمەنتتىڭ تابىلۋى دا عاجاپ ەمەس.
سىلتەمە: «جەتىسۋ» گازەتى. №120. 2022. 8 ب.

0 0 votes
Рейтинг статьи
Post Views: 51
Қаратал алқабындағы өзендер
جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر

قاراتال القابىنداعى وزەندەر

August 12, 2026
Қора шатқалы
جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر

قورا شاتقالى

August 5, 2026
Дауылбай тауы
جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر

داۋىلباي تاۋى

August 4, 2026
Мүнидың зираты
جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر

ءمۇنيدىڭ زيراتى

February 2, 2026
Мұзарт асуы
جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر

مۇزارت اسۋى

December 1, 2025
Сөк сұлтан Абылайханұлы
جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر

سوك سۇلتان ابىلايحانۇلى

November 28, 2025
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ولكە شەجىرەسىن سويلەتكەن قالامگەر

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«بەكزات ءومىر»: ونەرگە ارنالعان ەڭبەك

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

ولكە تاريحى ۇرپاققا امانات

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

جاڭا قاعيدا: «الەۋمەتتىك كاسىپكەرلەرگە جاڭا تالاپتار ءتۇسىندىرىلدى»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

جۇمىسپەن قامتۋ تارتىبىندە نە وزگەردى؟

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • tjتوتە جازۋ
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz