قالىڭ بەت

ونىڭ شىن اتىنىڭ كىم ەكەندىگىن وزىمدە تولىق بىلمەيمىن. “عانيبەت” نەمەسە باسقا بولار. شەشەي ونى “قالىڭبەت” دەپ اتايدى. قالىڭبەت اتالۋىنا ءوزى دە رازى ما، الدە شاراسىز با، بۇعان ەشقانداي قارسىلىق بىلدىرمەيدى. سوندىقتان ءبىز دە ونى وسىلاي اتاپ كەتكەنبىز.

قالىڭبەت ءبىزدىڭ شەشەيدىڭ ازىق-تۋلىك دۇكەنىنىڭ ۇنەمىلىك قىزمەتشىسى ىسپەتتى. تاڭ اتا دۇكەننىڭ ەسىگىن اشساڭ بولدى، قالىڭبەت تۇرادى. كەشكە جاباتىن كەزدە ونىمەن بىراۋىق مىلجىڭداسىپ تۇرۋىڭ شارت، ءبىر رويۋكا اراق ءۇشىن بۇكىل ءومىرىن ايىرباستاۋعا دەيىن بارادى، الايدا ەسەپسىز دۇنيە جوق. ونى قاشان يلاندىرعانشا ءوزىڭ دە جالىعىپ بىتەسىڭ. مىنەزىمنىڭ شورتتىعىنان نەمەسە باسقالاردىڭ كوڭىلىن تەرەڭ سەزىنبەيتىن شالاعايلىعىمنان بولار، قالىڭبەتتىڭ قىجىرتقى سوزدەرىنە تەز شامدانامىن دا قول كوتەرۇگە دايىندالامىن، مۇنداي كەزدە شەشەي جونگە سالادى. ونىڭ سىرىن شەشەي ابدەن بىلەدى.

قالىڭبەت كەزىندە وسى اۋىلدى اۋزىنا قاراتقان ازاماكتتاردىڭ ءبىرى بولعان ەكەن. كىم بىلەدى، شەشەي ايتقانداي، اراقتىڭ كەسىرىنەن شىعار، ول، وسى كۇيگە ءتۇسىپ قالعان. باسقا سەبەپتەردەن قاراستىرۋعا كەلمەيدى. باسقالار جاپ-جاقسى  ءومىر ءسۇرىپ جاتىر عوي. “تەگىنىڭ جاماندىعىنان” دەيتىنمىن ونىڭ قيتۇرقى قىلىعىنا مەزى بولعاندا. قەيدە ءبىر كوڭىلدى كەزدەرىم دە قالىڭبەتتەن:

–  قالىڭبەت، ۇيدە بەكەر جاتىپ جالىقپايسىڭ با؟ – دەپ سۇرايمىن.

سوندا ول:

– جۇرسەم  اياعىم اۋىرادى، جۇمىس ىستەي باستاسام بۇلدىرەسىڭ دەپ باسقالار جولاتپايدى…- دەيتىن، ودان ارى ءبىلىپ بولمايتىن قيالدارعا شومىپ.

– ءوزىڭ سەكىلدى جىگىتتەر ساۋدا جاساپ، جەر تەرىپ دەگەندەي، ءوز وتباسىن دەڭگەلەك اينالدىرىپ جاتپاي ما؟

– ە، بىلەمىز… ىستەگەنبىز… كورگەنبىز… دەيدى تۇسىنىكسىز بىردەمەلەردى مىڭگىرلەپ.

– تەمەكىڭ بار ما؟ – دەيدى سوسىن قولىن سوزىپ، بۇل قيمىلعا ادەتتەنىپ كەتكەندىك پە، ەرسى كورىنبەيدى.

– جوق، تەمەكى تارتپايمىن. وزىڭدە ءبىلۇشى ەدىڭ عوي، – دەيمىن. ونى ەسكەرىپ جاتقان قالىڭبەت جوق، ىشتەي قىنجىلىپ تۇرعانىن سەزەمىن دە:

– نەسىنە تەمەكى تارتاسىڭ، تاستاپ كەتۇگە بولماي ما؟

– بولمايدى.

– نەلىكتەن؟

– تەمەكى تارتقان سايىن قۇرىپ قالعىر قيالدان قۇتىلامىن دا، باستا جۇرگەن اۋىر ويلاردان ارىلامىن. تەمەكى تارتپاعان سوڭ مۇنىڭ سىرىن بىلمەيسىڭ، – دەيتىنى بار.

كەيدە قىزىق، ءبىر تارتىم تەمەكىنى قۇشىرلانا تارتىپ بولعان سوڭ، ماڭدايىن سىيپايدى دا:

ەرتەڭ ەرتە اتساڭ ناستى،

ۇمىتاسىڭ قىزىر مەن ءىلياستى.-

دەپ اندەتە جونەلەدى، – شىركىن ءبىر رويۋكا اراق بولارما ەدى مۇندايدا، – دەيدى تىنىشى كەتىپ.

ءبىر كۇنى قالىڭبەتتىڭ ۇيىنە جەڭىل ماشينامەن بىرنەشە ادام كەلىپ قايتتى. سودان باستاپ ءبىزدىڭ كورشىلەردىڭ وعان دەگەن كوزقاراستارى وزگەرە باستادى.

– قالاداعى تۋىسى ەكەن، ۇلكەن باستىق ەكەن، – دەپ اۋىل ءۇيدى ارالاپ شىقتى جەلبيكە اپايىمىز. الايدا بۇل تۇرالى قالىڭبەت ەشنارسە ايتپادى. ونىڭ وسى قىلىعى ءبىزدى تۇسىنىكسىز قيالدارعا سالدى. وسىدان باستاپ شەشەيدىڭ دە ول تۇرالى كوزقاراسى وزگەرە باستاعانىن سەزىندىم. الدەبىر كۇنى ۇيگە كەش ورالدىم. ادەتتە مۇنداي كەزدە جابىلاتىن دۇكەن اشىق تۇر. ىشىندە قالىڭبەت بار، بىرنەشە ادام دۋىلداپ وتىر.

– قاقاڭ كورىم عوي، – دەدىم شەشەيگە.

– قارىزعا الدى.

شەشەيدىڭ بۇل وزگەرىسىنە قاتتى تانعالدىم. قالىڭبەت سول كۇنى مىڭ تەڭگەگە كولحات جازىپ كەتتى. سول كۇننىڭ ەرتەسىندە، شوق سۋراي كەلگەن جەلبيكە اپامىز قالىڭبەتتى ساقشى ۇستاپ كەتكەندىگىن جەتكىزدى.

سول كۇننەن باستاپ كورشىلەرىمىز دە ارىزشىل بولىپ شىعا كەلدى. بىرەۇى جوعالعان سيىرىن، تاۋىعىن، ءيتىن قالىڭبەتتىڭ اۋلاسىنان قارايتىندى شىعاردى. كەيبىرەۋلەرى اراقتىڭ كەساپاتىنان ولگەن تۇىسىن دا ودان كورىپ، ارىز بەرىپ جاتتى… سودان كەيىن قالىڭبەتتى كورە المادىق، قانداي قىلمىس جاساعانىندەن بىلمەدىك.

مەن ارادا شەتەلگە شىعىپ ورالدىم. كەلگەن كۇنى شەشەي قارىز داپتەرىن اقتارىپ وتىر ەكەن، ءبىرىنشى قاتارعا قالىڭبەتتىڭ مىڭ تەڭگەسى جازىلىپتى.

– قالىڭبەت اۋىلعا ورالماعان با؟ – دەپ سۇرادىم.

– ە، شەشەي كەڭ تىنىستادى، – ىزدەۋسىز، سۇراۋسىز ادام بولدى عوي

– ىزدەيتىندەرى جوق پا ەكەن؟

سول اۋىلداعى كۇنىمنەن اباقتى ءتاۋىر ەكەن دەيتىن كورىنەدى.

مەن قارىز داپتەرىن الدىم دا قالىڭبەتتىڭ قارىزىن سىزىپ تاستادىم، شەشەيگە بۇل تۇرالى ەش نارسە ايىتپادىم.

بۇدان بۇرىنعى قارىزدارى قالا بەردى

قاجەت انداس،

Q-Andas اقپاراتتىق اگەنتتىگى