Onyń shyn atynyń kim ekendigin ózimde tolyq bilmeimin. “Ǵanibet” nemese basqa bolar. SHeshei ony “Qalyńbet” dep ataidy. Qalyńbet ataluyna ózi de razy ma, álde sharasyz ba, búǵan eshqandai qarsylyq bildirmeidi. Sondyqtan biz de ony osylai atap ketkenbiz.
Qalyńbet bizdiń shesheidiń azyq-tulik dúkeniniń únemilik qyzmetshisi ispetti. Tań ata dúkenniń esigin ashsań boldy, Qalyńbet túrady. Keshke jabatyn kezde onymen birauyq myljyńdasyp túruyń shart, bir royuka araq úshin búkil ómirin aiyrbastauǵa deiin barady, alaida esepsiz dúnie joq. Ony qashan ilandyrǵansha óziń de jalyǵyp bitesiń. Minezimniń shorttyǵynan nemese basqalardyń kóńilin tereń sezinbeitin shalaǵailyǵymnan bolar, Qalyńbettiń qyjyrtqy sózderine tez shamdanamyn da qol kóterúge daiyndalamyn, múndai kezde sheshei jónge salady. Onyń syryn sheshei ábden biledi.
Qalyńbet kezinde osy auyldy auzyna qaratqan azamakttardyń biri bolǵan eken. Kim biledi, sheshei aitqandai, araqtyń kesirinen shyǵar, ol, osy kúige túsip qalǵan. Basqa sebepterden qarastyruǵa kelmeidi. Basqalar jap-jaqsy ómir súrip jatyr ǵoi. “Teginiń jamandyǵynan” deitinmin onyń qitúrqy qylyǵyna mezi bolǵanda. Qeide bir kóńildi kezderim de Qalyńbetten:
– Qalyńbet, úide beker jatyp jalyqpaisyń ba? – dep súraimyn.
Sonda ol:
– Júrsem ayaǵym auyrady, júmys istei bastasam búldiresiń dep basqalar jolatpaidy…- deitin, odan ary bilip bolmaityn qiyaldarǵa shomyp.
– Óziń sekildi jigitter sauda jasap, jer terip degendei, óz otbasyn deńgelek ainaldyryp jatpai ma?
– E, bilemiz… istegenbiz… kórgenbiz… deidi túsiniksiz birdemelerdi mińgirlep.
– Temekiń bar ma? – deidi sosyn qolyn sozyp, búl qimylǵa ádettenip ketkendik pe, ersi kórinbeidi.
– Joq, temeki tartpaimyn. Ózińde bilúshi ediń ǵoi, – deimin. Ony eskerip jatqan Qalyńbet joq, ishtei qynjylyp túrǵanyn sezemin de:
– Nesine temeki tartasyń, tastap ketúge bolmai ma?
– Bolmaidy.
– Nelikten?
– Temeki tartqan saiyn qúryp qalǵyr qiyaldan qútylamyn da, basta júrgen auyr oilardan arylamyn. Temeki tartpaǵan soń múnyń syryn bilmeisiń, – deitini bar.
Keide qyzyq, bir tartym temekini qúshyrlana tartyp bolǵan soń, mańdaiyn syipaidy da:
Erteń erte atsań nasty,
Úmytasyń Qyzyr men Iliyasty.-
dep ándete jóneledi, – shirkin bir royuka araq bolarma edi múndaida, – deidi tynyshy ketip.
Bir kúni Qalyńbettiń úiine jeńil mashinamen birneshe adam kelip qaitty. Sodan bastap bizdiń kórshilerdiń oǵan degen kózqarastary ózgere bastady.
– Qaladaǵy tuysy eken, úlken bastyq eken, – dep auyl úidi aralap shyqty jelbike apaiymyz. Alaida búl túraly Qalyńbet eshnárse aitpady. Onyń osy qylyǵy bizdi túsiniksiz qiyaldarǵa saldy. Osydan bastap shesheidiń de ol túraly kózqarasy ózgere bastaǵanyn sezindim. Áldebir kúni úige kesh oraldym. Ádette múndai kezde jabylatyn dúken ashyq túr. Ishinde Qalyńbet bar, birneshe adam duyldap otyr.
– Qaqań kórim ǵoi, – dedim shesheige.
– Qaryzǵa aldy.
SHesheidiń búl ózgerisine qatty tanǵaldym. Qalyńbet sol kúni myń teńgege kolhat jazyp ketti. Sol kúnniń ertesinde, shoq surai kelgen Jelbike apamyz Qalyńbetti saqshy ústap ketkendigin jetkizdi.
Sol kúnnen bastap kórshilerimiz de aryzshyl bolyp shyǵa keldi. Bireúi joǵalǵan siyryn, tauyǵyn, itin Qalyńbettiń aulasynan qaraityndy shyǵardy. Keibireuleri araqtyń kesapatynan ólgen túysyn da odan kórip, aryz berip jatty… Sodan keiin Qalyńbetti kóre almadyq, qandai qylmys jasaǵanynden bilmedik.
Men arada shetelge shyǵyp oraldym. Kelgen kúni sheshei qaryz dápterin aqtaryp otyr eken, birinshi qatarǵa Qalyńbettiń myń teńgesi jazylypty.
– Qalyńbet auylǵa oralmaǵan ba? – dep súradym.
– E, sheshei keń tynystady, – izdeusiz, súrausyz adam boldy ǵoi
– Izdeitinderi joq pa eken?
Sol auyldaǵy kúnimnen abaqty táuir eken deitin kórinedi.
Men qaryz dápterin aldym da Qalyńbettiń qaryzyn syzyp tastadym, shesheige búl túraly esh nárse aiytpadym.
Búdan búrynǵy qaryzdary qala berdi
Qajet Andas,
Q–Andas aqparattyq agenttigi
