Jylandy ózeni auyldyń irgesinde ǵana. Ol aduyn suly, qúlam jartasty, kókorai shalǵyndy kórkemdigimen kóz tartpasa da, ár jyly kóktem shyǵa su tasyǵan mezgilde tudyratyn qasiretimen aty-shuly. Biylǵy qys qarly boldy. Ádette qara qońyrlanyp jatatyn Qońyr dóń qalyń qarǵa malynyp, adamǵa úlken oi salady. Kóktem shyǵa Jylandy ózeni ádetinshe arnasynan asyp asau aǵysqa basty. Dese de eldiń berekesinen be, saqtampazdyǵynan ba, Ólim-jitim bolmady. Búǵan qarap júrt kóńili ornyqty. Alaida, jetim bastau mańynda syr bere bastaǵan qasiretti ázirshe eshkim seze qoiǵan joq.
Jetim bastau su tasyǵan kezde auyl túrǵyndarynyń auyz su alatyn orny. Tań atysymen úly tirshilik bastalyp,
Keshkilik qana tynyshtyq ornaityn bastau basyna tek ymyrt úiirilgen kezde eki jas keletin. Bastapqyda ózara sypaiylyq tanytyp júrgen qyz ben jigit uaqyt óte kele bir-birinen jón súrasa bastady:
– Atyń kim bolady? – dep súrady Aqjan.
– Sara.
– Meniń atym Aqjan. Qaidan kóship keldińder?
– Kórshi auyldan. Ákem qaitys bolyp, naǵashylarǵa…- qyzdyń súikimdi minezine, kúlimdegen janaryna qarap Aqjannyń júregi dir ete qaldy.
Osy kúnnen bastalǵan tanystyq olardy syrlas jandarǵa ainaldyryp jiberdi.
– Búgingi kesh netken tamasha, – dedi Aqjan shelektegi sudy kemerge shyǵaryp jatyp.
– Qalaisha?
– Búlaq suynyń syńǵyry seniń kináratsyz kúlkiń sekildi.
– Qyzyq ekensiz, meniń kúlgenimdi kórgen be edińiz.
– Seniń árbir auyz sóziń syńǵyrly kúlkidei estiledi. Jalyndy, jandy, júrek túkpiriniń názik syrlaryn shertip jatqandai.
Sara únsiz ǵana suyn kóterip auylǵa bettedi.
– Sara, qalaisha ymyrt úiirilgende ǵana su aluǵa kelesiń?
– Bilmeimin.
– Men ymyrtty únatamyn,- dedi Aqjan,- búl qústar áueni men ózen sarylynyń anyq toǵysatyn kezi. Dala reńine kóziń toǵaiyp, kóńiliń kóteriledi. Aqshabaq balyqtardyń aidyndaǵy emin-erkin asyr salǵanyn kórsem, jeńildep qalamyn.
– Men dańǵaza ómirdi únatpaimyn, Jetim bastau basynda álde bir nárseni úmyt qaldyrǵandai kúnine birneshe márte kelgim keledi-
aq, adamdardan qorqamyn.
– Menen de qorqasyń ba?- dep kúle búryldy Aqjan.
– Sizdi kórsem quanyp qalamyn.
Auylǵa tayau jol aiyryǵyna kelgende:
– Erteń seni asyǵa kútetin bolamyn, – dedi Aqjan. Sara únsiz alǵa úzai berdi.
Ertesi ymyrtta, Sara kúndegi ádetinen jańylyp kóp keshikti. Bastau basynda úzaq saǵyna, saryla tosqan Aqjan júrek túkpirinen shymyrlap shyqqan kóp súraqtyń dál jauabyn taba almai úzaq sandaldy. Kelmei qalar ma eken? – degen qúlazyǵan kóńilmen mándi-mánsiz kóp qiyaldyń sońyna túsken.
Birde ol ózen boiyna baryp shabaq balyqtardyń qimylyn qyzyqtady. Sondai bir jym-jyrt aǵysty aumaqtan shetkeri alasapyrany az, tynysh aidynda óz áreketiniń qamymen búltyń qaǵa, asyr sala júzip júrgen qamsyz, qápersiz qimyldarǵa kúiine qapalandy. Jaǵalaudaǵy tas-topyraqpen su betiniń álem-tapyryǵyn shyǵardy. Búl qystyqtyrǵan oidan sergudiń amaly edi. Osy ishqúsalyq keshki qoyu qarańǵylyqqa shomǵan shaqta búlaq boiynda jaǵymdy kúi esti.
…. Sońǵy sol bir beimaza kúnderdiń, el júregindegi túrlausyz túńǵiyq oidyń, qyzǵanyshpen qiysqan qiyaldyń, jalǵyzdyqqa qúmar jan otynyń jarshysy bolǵan sol kesh eki jastyń bilegin búlaq boiynda aiqastyrdy. Alaida sondai tátti, tamasha keshki arai jan azyǵyn bergenimen olardyń balǵyn mahabbatyn, adamzat ómirindegi tek qana bir ret adal senimmen qol jetkizetin baqytyn, jan raqatyn súrqiya, súm oi úyalaǵan janardan jasyryp qala almady. Keshkire jol tartqan búiyǵy, súlu qyzdyń sońynan baspalai ergen auyldyń aqymaq jigiti osy bir quanyshty qylmys túrǵysynan auyl adamdarynyń erteńgilik áńgimesiniń ózegine ainaldyryp jibergen.
Ósek taba almai bastary auyryp júrgen auyl áielderine búl tabylmaityn taqyryp boldy.
– Jetim bastau basynan jyn kóripti bireuler, – dep áńgimesin bastady su aluǵa shyqqan sarkidir áiel.
– Qúdai-au, jylyna bir qyrsyqtan arylmaityn boldyq-au, – dep kúńirendi qaimaq erin qara áiel.
– Ony kim kórip júr eken,- dep súrady taǵy biri.
– Serikbai desedi ǵoi, estigender.
– Ol kóredi,- dep qostady qaratory jeńeshe, – Serikbai seksen ailaly qu emes pe?
Jyn turaly áńgime qyza túsken edi. Altyn tisti apai taǵy bir tyń jańalyqty pash etkendei boldy.
– Sol jyn jańa kórshiniń qyzyn ainaldyryp júrgen kórinedi, – dep sybyrmen jalǵastyrdy sózin.
– Sol búiyǵy qyz periniń qyzy bektory bolyp júrmesin,- degen áldekimniń sózine jabyla kúlisti otyrǵandar.
Múndai áńgimeler keide shynaiy qalpymen, keide jamalyp-jasqalyp Saranyń sheshesine de jetip jatty.Ádeii kelip bir sháugim sháiin ishe otyryp aityp ketetinder de, Saraǵa sóz salatyndar da shyǵyp júrdi. Basynda búǵan asa mán bermegen ǵaziz ana, uaqyt óte kele, elden ajyrai bastaǵanyn sezgende Saraǵa ashu shaqyryp qalyp júrdi. Kirbeńsizdiktiń dúrys sheshimin taba almai qinaldy. Osyndai qinalys áljuaz anany óz erkine baǵyndyrdy. Álpeshtep ósirgen, kóziniń qarashyǵyn jamaǵaiyn tuysynyń qatigez úlyna atastyrumen óz múńynan aiyqqandai boldy. Múnyń qyzyna auyr tietinin oilasa da, basqa amaly joq edi.
Sara kóńilindegi qúlazu kópten beri oi-qiyalyn qyspalap júrgenimen dál toiy bolyp jatqan kúndegidei auyr tigen joq. Sol kúni auyldyń dumanshyl jastary búl úige tútasymen jinalǵan. Kóp shattyǵy qanshama tebirenisti bolǵanymen, Saranyń kóńilin jelpindire alǵan joq, basyna jelek jabylǵanymen mahabbattan jetimdik tartqanyn, múń men qaiǵynyń ózegin órtep jatqanyn ishtei sezip, bilip otyrdy.
Bi bilenip, án de aityldy. Delebesi qozǵan kópshilik tartynǵanyna qoimai Sarany da án aituǵa kóndirgen edi. Auyr oidyń arasynda otyrǵan ol bir sát bárin úmytqandai boldy. “Sondaǵy Sara aitqan án edi” dep auyl jastary tamsana aitatyn án sózi bylai edi:
Ótken kúnniń bolar dersiń nesi úmyt,
Ketpeiikshi kezdesuden keshigip.
Maqpal túnder tósegimde shalqalap,
Jattym únsiz túńǵiyqqa tosylyp.
Kúz de mynau, kúlli dúnie sarǵaiǵan,
Búl suretke tańdanbasyn qandai jan.
Men de búgin japyraqsha sarǵaidym,
Saǵan jetsem degen jalǵyz armannan.
Onyń oryndau sheberligi me? Dauysynyń ádemiligi me? Kim bilsin, otyrǵandar jaqsy qarsy alǵan bolatyn. Biraq, búl quanysh Sara qúizelisin kóbeite túsken.
Saraǵa bergen uádesi boiynsha Aqjan sol kúni keluge tiisti edi, ol kelmedi. Múnyń sebebin otau bolyp bólinip shyǵyp, kúieuimen ortasyndaǵy enjarlyq eń sońǵy shegine jetken kezde bir-aq bilgen. Mynau aldynda túrǵan súrqiya jan- óz eri. Sara men Aqjan ortasyndaǵy ystyq súiispenshilikten habary bar edi. Sol qyzǵanysh Aqjan atynan jiberilgen qalyń aryz bolyp, arty qastandyqqa ainalyp ony abaqtyǵa jauyp tynǵan.
Saranyń ómirindegi búl enjarlyq onyń tirshilikke kózqarasyn ózgertip jibergen, beimazalyqqa salǵan taǵy bir jait- bala qasireti. Sara keide óz eriniń qatigez kespirin bala múńynan, bala saǵynyshynan izdeitin de keshiretin. Alaida, Aqjanyń ómirine salǵan zardabyn bilgennen keiin oǵan óshige, kektene qaraityn boldy. Osydan bastap jansebil úmitpen irgesi bútindelip kele jatqan otbasynyń berekesi kete bastady. Kúnde úrys , janjal, jailai berdi.
Búgin olar taǵy da úrys-keristi ushyqtyra tústi. Jan ashuy degende ábden shiryqqan Sara ornynan atyp túryp eriniń jaǵasyna jarmasa ketti:
– Búlai sorly bolyp júrgennen, seniń qolyńnan ólip, tynysh tabaiyn, – dedi ol ashudan jaryla.
– Óltiremin.
– Óltir, al,.. búl qu tirlikten erterek joǵalǵan da jaqsy.
Keiingi kúnderde ne kútip túrǵanyn bile almai qinalyp júrgen eri oqys qimyl jasap kezdigin júlyp aldy. Amal ne? Ashuly da, aduyn qairatty qol qate qimyl jasady.
Auylda osyndai súmlyq bolyp jatqan túni Aqjan bir túrli beimazalyqpen úiqysyz tań atyrdy. Erteńgi syiqyr kún kúlimsirei qaraǵanda, Aqjan erkindiktiń lázzatty tynysyna shomylyp úzaq túrdy. Ol ómirdiń, jaryq kúnniń qadirin endi túsingendei, tirliktiń baqytyn da bilgen. Alaida sol bir jan rahatynda túrǵan sátinde suyq habar estidi.
– Sara keshe túnde óz eriniń qolynan mert boldy, – dep jetkizdi alyp qaituǵa kelgen aǵasy.
– Ne deisiz aǵa, shyn sózińiz be? Joq, álde….
– Aqjan-au, qoishy sol bir syiqyr aldamshyny, bir basyńa úsh jyldyq múńyń da jeter.
********************************************************
Áli sol auyl, sol joldar, sol kóktem. Sol bayaǵy qart terektiń túbinde úilyǵysyp otyrǵan ómir.
– Áne, Aqjan kele jatyr,– dedi áldekim.
Búl kúndegi Aqjan erekshe ózgerip ketken. Qalyń qauǵa saqaldy, betine ájim izderi tereńdei túsken. Kóz shanaǵynan úmit, dostyq, súiispenshilik kútip túratyn bir túrli adam bolyp qalǵan. Ol adamgershilik, adaldyq degendi úmytqan, tek úmytpaityn tirligi ár kún saiyn ymyrt úiirilgen kezde Jetim bastau basyna baryp juynyp qaitu men el bilip bolmaityn úzaq qiyaldarmen úzyn kúndi, úiqysyz túndi ótkizu.
– O, Aqjan, qal qalai? Óziń nemene, bir nárse joǵaltqansyń ba? – dedi Serikbai mysqyldap. Úilyǵysyp túrǵandar du etip kúldi. Aqjan jauap qatqan joq, tek jastar jaǵyna únsiz qarady da úzai berdi. Onyń júregi “Eń qasterli mahabbatymdy izdep júrmin” dep sóilep túrǵandai boldy.
Ol úzai berdi, sálden keiin arǵy jaǵadan baiǵúz úni sańq ete qaldy. Búl ymyrt úiirilgendiginiń belgisi.
Qajet Andas,
Q-Andas aqparattyq agenttigi
