
ۇلتاراق اقتۇبىتۇلى ء19 عاسىر
بۇل اعاش تەڭەنە ارعى اتامىز ۇلتاراق باتىردان بىزگە دەيىن جەتكەن تابارىك. قىزايلار توقتابارلىقتا تۇرعاندا 1860-1865 جىلدارى شاۋەشەك قالاسىندا تسين وكىمەتىنە قارسى بور باتىر مەن قوڭىز باتىر (قۇربان قاجى) باسشىلىعىنداعى كوتەرىلىسكە قىزايلاردا قاتىسقان.
وعان بىر دەلەل رەتىندە بايەكە بولىستىڭ مانساپتان قالۋىنا سەبەپكەر بولعان مىنا بىر تاريحي جاعداي دا دەلەلدەپ بەرەدى.
بىر دە ىلە گەنارال مەكەمەسىنىڭ تارباعاتايداعى ىس باسقارماسىنىڭ جاۋاپتىسى چي لۈن بايەكە بولىسپەن رەنجىسىپ قالىپ, ونى بولىستىقتان قالدىرۋدىڭ سىلتاۋىن بىر رەتكى سъەزدە:
– سەن ۈكىمەتىمىزدىڭ شەۋەشەكتەگى قورعانىس ورنىنا باي يان حۋ (بور باتىر) مەن قوڭىز باتىردى ايداپ سالىپ, بۈلىك تۋدىرماپپا ەدىڭ قالىق اتتى قازاقتاردىڭ ىشىندە تۆڭكەرىسشىلەردى باستاپ, «اىلايلاپ, قىزايلاپ» شاپقانداعى داۋىسىڭ ەلى مەنىڭ قۇلاعىمدا جاڭعىرىپ تۇر. تسين حاندىعىنا قارسى بۈلىككەە قاتىسقانسىڭ, سەنى جازالايمىن», – دەپ جاساۋىلدارىنا بۇيرىق بەرىپ, بايەكەنى اباقتىعا جاپتىرادى. كەيىن قۇدايمەندە تۆرە, ساسان, بۇقاش, شانتۋ, شىدە, سىلامجان قاتارلى ەل اعالارى ۇلىقپەن تىلدەسىپ, پارا بەرىپ, بايەكەنى تۈرمەدەن شىعارىپ الادى. مىنە, بۇل دەرەكتە قىزايلاردىڭ شەەشەك كۆتەرىلىسىنە قاتىسقانىن ايعاقتايدى. ەو ارسىندا بۇدان ۆزگەدە تالاي قىزىق ەڭگىمە بار. بىراق, ونى بىلەتىن كۆنەكۆزدەردىڭ كۆبى بۈگىن ۆمىردەن ۆتىپ كەتتى.
سول كۆتەرىلىسكە بابامىز ۇلتاراق باتىردا قاتىسىپ, تالاي شەپتى بۇزىپ, ەرلىگىمەن تانىلعانى انىق. سول جورىقتاردا بابامىز قاراكەرەيدىڭ انداناس (انداس دەپتە اتالادى) باتىرىمەن ۈزەڭگى سوعىستىرىپ, قۇشاق ايقاستىرعان دوس بولىپتى. كەيىن انداناس باتىر جورىقتا جۈرىپ, تسين ەسكەرلەرىمەن جالعىز ۆزى شايقاسىپ جۈرگەندە, ابايسىزدا قۇيعا باتىپ, قاپىسىز قايتىس بولادى. سول دوستىعىنىڭ قۇرمەتىنە بىر بالاسىنىڭ اتىن انداس دەپ قويامىن دەپ سەرت ەتكەن ەكەن. سول ەسىم ماعان بۇيىرىپتى. سول سوعىستا جۈرگەندە بابامىز بۇل اعاش تەگەنەنڭ شەۋەشەكتەگى بىر اعاش شەبەرىنە جاساتقان ەكەن. بالا كەزىمىزدە تەگەنەنمەن قاتار شۆمىشى, ساپتاياعى, تاعى دا باسقا اعاش ىدىستار بولۋشى ەدى. مەدەني تۆڭكەرىس كەزىندە بىر رەتكى ۈيدى تىنتۋ كەزىندە وسى تەگەنە عانا امان ساقتالىپ قالدى. ونىڭ دا سەبەبى بار ەدى. جارىقتىق شەشەمىز تۇرمىسقا سەل ۇقىپسىزداۋ ادام بولدى. سول كۈنى تەگەنگە قۇيعان ايرانى اشىپ كەتىپ, وىن دەر كەزىندە جۋۋدان ەرىنىپ, ەكەم تۈسكى اسقا كەلىپ-كەتكەنشە جاسىرا تۇرماق بولىپ, تەگەنەنى ات قورعا اپارىپ, بەتىن شۆپپەن باستىرىپ قويا سالادى. تىنتۋشىلەر بۇنى كۆرمەي قالادى. كەيىن تىعىپ, جاسىرىپ, وسى كۈنگە جەتكىزدىك. بىر قىزىعى بۇل تەگەنەنىڭ بوياۋى وسى كۈنگە دەيىن ەلى سول قالپىن بۇزعان جوق.
https://kazneb.kz/kk/catalogue/view/1657755
Q-Andas اقپارات











