جوڭعار شاپقىنشىلىعى تىنىشتاندىرىلعاننان كەيىن ەجەلگى اتامەكەنىنەن جوڭعارلاردىڭ قىرعىنى سالدارىنان بوسىپ كەتكەن قىزايدىڭ تايىربەردى، تىلەۋبەردى، بەگىمبەت، دەربىس اتالارى 1882 جىلدان باستاپ، كۇنەسكە قايتا كوشىپ كەلىپ، ورنالاسا باستادى. كۇنەسكە اۋعان جۇرتتى ەڭ العاش تايىربەردى بۇقاش بولىس، تىلەۋبەردى بايەكە بولىس، بەگىمبەت-دەربىستى ساسان بولىس باستاپ كەلدى. ول كەزدە بۇل ءوڭىر تسين يمپەرياسىنىڭ ىلە گەنەرال مەكەمەسىن قاراپ تۇرعان كەز ەدى. سوندىقتان قىزايلار اكىمشىلىك ءبولىنىس بويىنشا ىلە گەنەرال مەكەمەسىنە قاراستى بولىپ ىلە گەنەرال مەكەمەسىنەن مانساپ الىپ، نۇسقاۋ قابىلداپ وتىردى. بۇل ورتاداعى قازاققا بەرىلگەن ۇلكەن مانساپ بولىستىق بولدى دا مۇنداعى بولىس اتاۋى مىڭ ءۇيدىڭ باستىعى دەگەن سوزدەن كەلىپ شىققان. ءار بولىستا 10 زاڭگى ەل. ءبىر زاڭگىدە 100 ءۇي، ال كۇندە 50 ءۇيدىڭ باستىعى بولدى. بىرنەشە ەلۋباسى تاعايىندالدى. ءاربىر ەلۋباسىعا 10 ءۇيدى باسقارۋ تاپسىرىلدى. بۇل اتاۋ 1910 جىلعا دەيىن جالعاستى. 1910 جىلدان كەيىن ىلە گەنەرالى بولىستارعا ءپىل سۇيەگىنەن جاسالعان اق قالا فورماسىندا مانساپ بەلگىسىن تاراتىپ، وسىدان كەيىن بولىس اتاۋى اقالاقشى بولىپ وزگەرتىلدى. 1916 جىلدان 1938 جىلدارعا دەيىن قازاقىستاننان البان، سۋان، قىرعىز جانە ماتايلار اۋىپ كەلىپ، كۇنەسكە قونىستانا باستادى. ونسىز دا ىلە گەنەرالىنان قىسىم كورىپ وتىرعان قىزايلار اق پاتشانىڭ قىسىمنا توزبەي اۋىپ كەلگەن ەلگە كەڭپەيىلدىك تانىتىپ، قۇشاعىن اشتى. سىرىلىپ ورىن بوساتىپ، الدىنا مال سالىپ بەردى. سول تۇستا كۇنەس وڭىرىندە قادىرسىز، تولەۋباي، نۇرساپا، ەستەمەس، تەرگەۋسىز، قاسەكە، ماشاقا، اياپبەرگەن. ءورازالى، ساتىبالدى، الپىسباي، ەسىمبەك، ماقسۇت، قاناتبەك قاتارلىلار ىلگەرىندى-كەيىندى اقالاقشىلىق مىندەت وتەدى. 1933 جىلدان كەيىن شىڭشىساي ۇكىمەتى مەزگىلىندە بۇل ءتۇزىم جويىلىپ، بۇرىنعى مانساپتىلار بيلىكتەن قالدى. وسى تۇستا ساسان بولىستىڭ ۇلدارى جايىربەك، ەركىمبەكتەر گۋانداي (اقىلشى) بولدى. كۇنەس ءوڭىرى 1935 جىلعا دەيىن نىلقى اۋدانىنا، 1936، 1937 جىلدارى توعىزتاراۋ اۋدانىنا قاراپ كەلدى. 1938 جىلى تۇڭعىش رەت كۇنەس اۋدانىنىڭ تالدى دەگەن جەرىندە جارىم اۋدان قۇرىلىپ، تالدى قالاشىعى اۋدان ورتالىعى بولىپ بەكىتىلدى. كۇنەستى اكىمشىلىك جاقتان باسقارىپ كەلگەن بۇل اكىمشىلىك مەكەمە ءبىر مەزگىز «شاپقى شيەجۋي» (شاپقى جارىم اۋدانى) دەگەن اتپەن دە اتالدى. حوشىنتاۋ جارىم اۋدان باستىعى، جۋنيڭ ورىنباسارى، باس حاتشى دايسىڭبۋ، ورىنباسارى سىزدىق مولدا، اۋدارماشىلار ادىلبەك، ءابدىلدا، سوت باستىعى ساعات، ساقشى باستىعى ىبىرايىم سوجاڭ، لي جۋيجاڭ، سالىق مەكەمەسىنىڭ باستىعى ليۋپيشى، قازاق-قىرعىز ۇيىمىنىڭ باستىڭى ساتىبالدى زىۋاڭ، ءابدۋالي جايىربەكۇلى، ۇيشىما حاتشىسى مۇقان ىرگەبايۇلى بولدى. 1938 جىلى 5-ايدا سول تۇستاعى كەڭەس وداعى تاراپىنان تاعايىندالعان ىلە ايماعىنىڭ اسكەري اكىمشىلىك جاقتاعى باستىعى ياۋ سىليڭ (ياۋ گەنەرال) تۇڭعىش رەت كۇنەسكە كەلىپ، جۇمىس جاعدايىمەن تانىسادى. ول سول تۇستاعى جارىم اۋداننىڭ باستىعى حۋسىڭ دەگەندى ەرتىپ، بەستوبەنى كورۋگە بارادى. ءسويتىپ ول بەستوبەنىڭ جەر جاعدايىن شولىپ، اينالانى دۇربىمەن تەكسەرىپ، اۋدان ورتالىعىن بەستوبەگە كوشىرۋگە ۇيعارىم جاسايدى.
ياۋ گەنەرال ەكى جۇمىستى قاتاڭ ورنالاستىرادى: ءبىرىنشى، تالدىداعى ۇكىمەت ورگاندارىن بەستوبەگە كوشىرىپ، الدىمەن ۇكىمەت جامبىلدارىن، مەكتەپ، كلۋب، مادەنيەت ورنى مەن استىق قامباسىن سالۋدى تەزدەن قولعا الۋ. ەكىنشى، جەدەل باسقارعان باستىقتار مەن كۇنەس كولەمىنەن مالدى، اقشالى ءىرى بايلاردى ۇيىمداستىرىپ، ولارعا قالاشىقتان ارنايى جەر تەلىمىن ءبولىپ، قۇرىلىس سالدىرىپ، مىندەتتى تۇردە قالاعا قونىستاندىرۋ. وسى ەكى ءىس ورىندالسا، باسقالاردىڭ دا بىرتە-بىرتە قالاعا ورنالاسۋىنا ۇلگى بولىپ قۇرىلىستانۋ جۇمىسى تەز جۇزەگە اسادى دەپ كورسەتتى. بۇل نۇسقاۋ بويىنشا قالا قۇرلىسى تەزدەن قولعا الىندى. ۇكىمەت كۇنەس كولەمىندەگى جايىربەك، ەركىنبەك، ساتىبالدى، الپىسباي، دوسىمبەك، قۇسايىن، باتاتار، باراق، نۇرقاسىم، سابىرقان، قاسىمقان، ءداۋىتحان، مۇستافا قاتارلى اۋقاتتى ادامدارعا جەر تەلىمىن بەرىپ، ءۇي-جاي سالدىرىپ قونىستاندىردى. باراق باي ءوزى قۇرلىس سالۋمەن قاتار قارجى شىعارىپ، اۋدانعا ۇلكەن استىق قامباسىن سالىپ بەرەدى. مۇنى كورگەن باسقا ادامدار دا ولاردى توڭىرەكتەپ بەستوبەگە قۇرىلىس سالىپ، قونىستانا باستايدى. ءسويتىپ قىسقا عانا 2-3 جىلعا جەتپەيتىن ۋاقىت ىشىندە بەستوبە قالاشىعى بوي كوتەرىپ، كولەمى كەڭەيە ءتۇستى.
باستابىندا قالانى تورتكىل فورماسىندا سالۋدى جوسپارلايدى. كەيىن سول بويىنشا قالا تۇسەتىن اۋماقتىڭ ورتالىعى بەلگىلەنىپ، ورتالىق كوشەنىڭ جەلىسى تارتىلادى. سونىمەن كوشەنىڭ شىعىس جاعىنا دوسىمبەك، الپىسباي، باتىسىنا جايىربەك، اتاتار سەكىلدى ادامدار ءۇي تۇرعىزادى. كەلەسى ءبىر كوشەنىڭ بويىنان ەركىنبەككە، قارسى جاعىنان ساتىبالدىعا جەر تەلىمى بەرىلەدى.
بەستوبەدە ەڭ العاش جايىربەكتىڭ ءۇيى سالىندى. بۇل ءۇي ورتازيالىق ۇلگىدە سالىنىپ، توبەسى قاڭىلتىر تەمىرمەن قاپتالادى. بۇعان ەلىكتەگەن باسقالارى دا قۇرىلىستى كورىكتى ەتىپ، استى-ءۇستىن تاقتايلاپ، الدىنا قالىتقى تۇرعىزىپ، ەڭسەلى ەتىپ سالۋعا تىرىسادى. قالانى كوركەيتۋ ءۇشىن بەلسەندىلىك تانىتقاندار – سابىراقىن، داۋلەتحان، نۇرقاسىم، مۇرسالبەك، قۇسايىن، ءامىرالى، امىرقاسىم، ءابدۋالي، اكپار، سۇلەيمەن، قانافيا، ءرابي، كەرىمبەك، تۇرىسبەك، مۇستافا، ساپارقان، ءومارالى، ابىلقاسىم، يڭكەباي، وماراقىن زاڭگى، قاۋا يمام، باتجان، ورازاحۋن شاڭيا، ماۋلەناقىن، ومىراقىن، تاعى دا باسقالار ەدى. ولارمەن قاتار، سول كەزدەگى زيالىلاردان ءابدىراسىل، سانات، رايىس، ءيمانالى، زەيىش، يماش، قۇرمان، ءۋايىس، ارىن، جالەل، بازىلبەكتەر دە ءۇي تۇرعىزادى.
ورتالىق كوشەنىڭ شىعىس جاعىنا اۋداندىق ۇكىمەت، كلۋب، استىق قامبا قاتارلى ۇكىمەتتىڭ عيماراتتارى، قالانىڭ وڭتۇستىك جاعىنا ساقشى، ءباجى (سالىق) مەكەمەلەرى، قازاق-قىرعىز ۇيىمى، مەكتەپ تۇسەدى. سونىمەن قاتار، بايان، بوگەنباي، سادى، توقال، توقاي، ەسەنگەلدى، سولتانگەلدى اتانىڭ بالالارىن وقىتۋ ماقساتىندا جەر تەلىمىن كەستىرىپ، تۇرعىن ءۇي سالىپ، قالانىڭ اۋماعىن كەڭەيتە تۇسەدى.
سول تۇستا قۇرىلىس سالۋعا كەلگەن ۇيعىرلار دا تۇراقتاپ قالادى. ولار ءۇي سالىپ، كوشە بويىنا اعاش ەگىپ، توعان تارتىپ، قالانىڭ كوركەيۋىنە ۇلەس قوسادى. 1940 جىلى ەركىنبەك تەلعاراداعى «اعاشتان سالعان مەكتەبىن» بەستوبەگە كوشىرىپ اكەلەدى. بۇعان «كۇركىلدەك» مەكتەبىن قوسىپ، ەكى مەكتەپتىڭ اعاش ماتەريالىنان ون سىنىپتى، تولىقسىز ورتا مەكتەپ سالىنادى. مەكتەپتىڭ ديرەكتورلىعىنا (شياۋ جاڭ) جاڭ جاۋ لين، وقۋ ءىسى جونىندەگى ورىنباسارىنا نۇرعالي ءرابيۇلى تاپعايىندالىپ، سانات، قۇرمان، زەيىپحان، ارىن، ءيمانالى، يماش، مىرزاحان، ءباتي، سارا، حىجۋلين (سىبە، قىتاي ءتىلى مۇعالىمى)، قاتارلىلار ساباق بەرىپ، مەكتەپتىڭ كوركەيۋى مەن كەمەلدەنۋىنە ۇلەس قوسادى.
1940 جىلى تالدى ساقشى مەكەمەسى، اۋداندىق اكىمشىلىك مەكەمەسى، ۇكىمەت ورگاندارى بەستوبەگە كوشىپ كەلىپ ورنالاسادى. اۋداندىق ساقشى مەكەمەسى، ساۋدا مەكەمەسى، ساۋداگەرلەر قوعامى، قازاق-قىرعىز مادەني اعارتۋ ۇيىمى قۇرىلىپ، اۋدان ءتۇزىمى بويىنشا ءىس جۇرگىزەدى. سول قاتاردا جايىربەك، ەركىنبەك، قۇسايىن سياقتى اۋقاتتى ادامدار دۇكەن، ساۋدا ورتالىعىن اشىپ، حالىقتى كۇندەلىكتى تۇتىنۋ بۇيىمى، ازىق-تۇلىكتەن تارىقتىرمايدى. ۇيعىر، وزبەك ساۋداگەرلەرى دە دۇكەن، لاپكە اشىپ، ساۋدانىڭ كورىگىن قىزدىرا تۇسەدى. ءتىپتى، قولىنان ازدى-كوپتى ونەر كەلەتىندەر اسحانا، ناۋبايحانا، مال سويۋ ورنىن اشسا، ەتىكشى، جاماۋشى، قاڭىلتىرشى، اعاششىلار دا كوبەيىپ، جەرى كەڭىپ، پايداسى مول جاڭا قالاشىقتى مەكەندەپ، تۋىس-تۋعاندارىن جيناپ، ءۇي سالۋشىلار ەسەلەنە تۇسەدى.
ادام سانىنىڭ ارتۋىنا بايلانىستى بىرنەشە ورىننان كەلگەن-كەتكەن قوناقتار تۇنەيتىن دەڭ-بەكەتتەر سالىنىپ، قىسى-جازى كىرە تارتىپ، ادام تاسيتىن ارباكەش، ەسەكشى كەرۋەن، اتشىلار شىعىستا قاشقار، باتىستا قۇلجا قالاسىنا دەيىن جولاۋشى تاسىمالىمەن اينالىسادى. بۇل ساۋدانىڭ پايداسىن بىلگەن ەڭسەباي سەكىلدى ازاماتتار دەڭ اشىپ، جولاۋشى تاسىمالىمەن اينالىسادى.
وسى تۇستا بۇرىنعى «بەستوبە» مەكتەبى ورتالاۋ مەكتەپكە اينالىپ، كۇنەس اۋدانىنىڭ باس-اياعىنان وقۋشى قابىلداپ، جاڭاشا وقۋ جۇيەسى قالىپتاسقان، جاتاقتى مەكتەپكە اينالادى. وقۋ باعدارلاماسى قازاقستاندا شىعاتىن وقۋلىقتار بويىنشا تۇزىلەدى.
قازاق ورتالاۋ مەكتەبىنەن وزگە، ۇيعىر، قازاق، ورىس باستاۋىش مەكتەپتەرى قۇرىلىپ، قالاشىقتىڭ جان سانى ارتىپ، جاڭا قۇرىلىستار ءتۇسىپ، اۋلاسىن ورىك، الما سياقتى ءتۇرلى جەمىستەرمەن تولتىرىپ، قالاشىقتىڭ بۇرىنعى-بەت-بەينەسىن وزگەرتە تۇسەدى. وسى جىلدارى ۇكىمەت جاعىنان شيكىزات مەكەمەسى، ءباجى (سالىق) مەكەمەسى، وداق ءۇيى، ەمحانا، پوشتا، ورمان بولىمشەلەرى قۇرىلىپ، قالاشىقتىڭ نەگىزگى كوشەلەرى رەتتەلىپ، جاعالاۋىنا ورمان اعاشتارى وتىرعىزىلىپ، قالاشىق سانىنە كىرەدى. بۇل قۇرىلىس ءۇش ايماق توڭكەرىسى مەزگىلىنە دەيىن جالعاستى.
1942 جىلى شاپقى جارىم اۋداننىڭ اتى شينيۋان «جاڭا قاينار» دەپ وزگەرتىلدى. ءدال وسى مەزگىلدە كۇنەستە اۋداندىق ءتۇزىم ءبىرىنشى رەت جولعا قويىلدى. مۇندا ارقايسى رۋلاردىڭ قونىستانۋ جاعدايىنا قاراي اۋىلدارعا ءبولىپ، باسقاردى. سول تۇستا كۇنەس اۋدانى ءۇش اكىمشىلىك بولىنىسكە ءبولىندى. ءبىرىنشى بەستوبە اكىمشىلىك اۋدانى، باستىعى جايىربەك ساسانۇلى، مۇرسالبەك ءادىلبايۇلى، كەيىن اكپار تەرگەۋسىزۇلى اۋدان اكىمى بولدى. ەكىنشى ارالتوبە، نارات، ۇشكەپتەر وڭىرىندە قۇرىلىپ، باستىعى ابدىقادىر ەستەمەسۇلى، ءۇشىنشىسى تالدى، قارابۇرانى نەگىز ەتىپ قۇرىلىپ، نۇريحان قارىمبايۇلى، كەيىن ءابدىراسىل جايپاقوۆ باسقاردى. بۇل كەزەڭدە ءاربىر اۋىلعا قارايتىن 7-8-دەن زاڭگى بولدى. ولارعا قىزمەت ەتەتىن بىردەن حاتشى جانە شابارمان تاعايىندالعان.
1944 جىلى كۇزدە نىلقى لاستايدان باستالعان كۇرەس دابىلى كۇنەسكە دە اسەر ەتتى. ازاتتىق اڭساعان ءار ۇلت حالقى تەزدەن ۇيىمداسىپ، ءۇش ايماق توڭكەرىسىنە بەلسەنە قاتىستى. كۇنەستەگى گومەنداڭ ۇكىمەتى جىبەرگەن مانساپتىلار حالىق قاھارىنان ولەردەي قورقىپ، ءبىر تۇندە تابانىن جالتىراتىپ، تايىپ تۇردى. سول جىلدىڭ جەلتوقسانىندا كۇنەس اۋداندىق ۇكىمەت توڭكەرىستىك شتاپ بولىپ وزگەرتىلىپ، جايىربەك ساسانۇلى شتاپ باستىعى، قياسبەك بەرىكبايۇلى حاتشى بولدى. 1944 جىلدىڭ سوڭى مەن 1945 جىلدىڭ باسىندا ءۇش ايماق توڭكەرىسى جەڭىسكە جەتكەننەن كەيىن ىلە ايماعىنا تىكە قارايتىن تولىق اۋدان گومەنداڭ ۇكىمەتىنەن قالعان اپپاراتتاردى وتكىزىپ الىپ، اۋدان قىزمەتىن ءۇش ايماق وكىمەتىنىڭ ءتارتىبى بويىنشا جۇرگىزە باستادى.
اۋدان ورتالىعى بەستوبە قالاشىعىنان اۋدان اكىمىنىڭ عيماراتى قۇرىلدى. جايىربەك ساسانۇلى باس اكىم، اكىمنىڭ ورىنباسارى ماۋلەتقوجا (وزبەك)، ونەركاسىپشىلەر قوعامىنىڭ باستىعى يناعام (تۇرىك) شارۋاشىلار وكىلىنەن سايلاندى. 1946 جىلى جايىربەك ساسانۇلى قايتىس بولىپ، ورنىنا ەركىنبەك ساسانۇلى وتىردى. بۇل كەزدەگى اۋدان اكىمى ەركىنبەك ساسانۇلى، ورىنباسارى ماۋلەتقوجا، ىبىرايىم باراتوۆ (قوسىمشا ساقشى باستىعى)، كەيىن سىرايىل دەگەن ۇيعىر ازاماتى بولدى. ۇكىمەتتىڭ باس حاتشىسى ىسكەندىر تاحيروۆ، ايت مۇقامەت، جەر-سۋ ءبولىمى باستىعى تاڭجارىق جولدىباەۆ، جۇرگىزۋشىلەرى ىبىرايىم، سالامات، سوت مەكەمەسىنىڭ باستىعى داۋىتقان قاڭتارباەۆ، سۋديا كوككوز قۇدىسبەك، حاتشى تىلەۋقابىل ابىلعازى، وقۋ-اعارتۋ ءبولىمىنىڭ باستىعى قياسبەك بەرىكباەۆ، قازىنا ءبولىمىنىڭ باستىعى ءيمانالى ىسقاقۇلى، استىق ءبولىم باستىعى ءۋايىس قارتىشۇلى، ساۋدا ءبولىم باستىعى سانات كادىرسىزۇلى، دامۋ ءبولىمىنىڭ باستىعى شيلازى (دۋڭگان)، اۋداندىق بانك باستىعى رايىس ابىلعازى، ءباجى (سالىق) مەكەمەسىنىڭ باستىعى يمام مۇحامەت، ساقشى مەكەمە باستىعى تۇرسىنباي ابدىرازاق، مۇقان ىرگەباەۆ، العازى ءابىشۇلى، پوشتا مەكەمەسىنىڭ باستىعى ءمۇسىليموۆ، دەنساۋلىق ساقتاۋ ءبولىمىنىڭ باستىعى عاني قوجا، بازار باستىعى تۇرىسباي شۇباتوۆ، مۇقاماديار تاشينۇلى، «شيڭجياڭ دوموكراتيا مەن بۇقارالىقتى قورعاۋ وداعى» كۇنەس اۋداندىق كوميتەتىنىڭ باستىعى ءابدىلحان كومەكوۆ، حاتشى الىمعازى تازابەكۇلى بولدى. اتالعان ۇكىمەت ورگاندارى سول كەزدەگى ءۇش ايماق توڭكەرىستىك ۇكىمەتىنىڭ باعىت-ساياساتتارى بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىپ كەلدى.
ءۇش ايماق ۇكىمەتى باستاپتا اقالاقشىلىق ءتۇزىمدى قايتادان جولعا قويدى. باستى رۋلاردى نەگىز ەتىپ، 5 اقالاقشى، ءبىر مىڭبەگى سايلاندى.
1. اكپار اقالاقشى، مامپاڭدار: ىلاقان، ءابدۋال، الىمبەك، زاڭگىلەرى: ساپارقان، ۋازقان، ماميبەك، جاپساربەك، رازبەك، بيىلقان، جامالقان، بەيسەمقان، قاناتبەك، ىبىرايىم.
2. سۇلەيمەن اقالاقشى، مامپاڭدارى: الەيبەك، مامىر. زاڭگىلەرى: ابىلعازى، مۇستافا، قىزىربەك، كەرىمبەك، كەمەلحان، مۇقامەتحان، جاقىپ.
3. باراتبەك اقالاقشى، مامپاڭدارى: ارىسقان، نۇريحان، قاسىمحان ءنۇسىپۇلى، زاڭگىلەرى: جاپاربەك، تازابەك، تولىقبەك، شايماردان، ونەربەك، جابال، وسپان، تۇرلىقوجا، گەرمان.
4. رابات اقالاقشى. مامپاڭدارى: راقىمبەك، قاسىمبەك، زاڭگىلەرى: بايەمبەك، بەيىسبەك، سىزدىقبەك، شايماردان، ابىلقايىر، اسقانبەك.
5. ابدىقادىر اقالاقشى، مامپاڭدارى: ايىپ، جۇنىسبەك، اسەن، زاڭگىلەرى: اۋەلقان، قامزا، وماراقىن، مامىربەك، ادىلبەك، اينەن، بوجىقان، ابدىكەرىم، اياپبەرگەن، قۇسايىندار.
بۇڭدان سىرت ۇيعىر، ورىس جانە باسقا ۇلتتاردى نەگىز ەتىپ ءبىر مىڭبەگى سايلانىپ ابدىقادىر مىڭبەگى بولدى. ونىڭ شاڭيالارى: تالدىدان وشىرتۇردى، يساحان، بەستوبەدەن مامىت، ءجۇنىس، ارالتوبەدەن ءنۇسىپ احۋن، ورازاقىن، قارابۇرادان ماسەي قارا، قارابۋرا دۇڭگەندەرىنەن گاۋزى، اسان، ورىستاردان نيكولاي، قالعان البان رۋىنان ساتاي، ساتىلحان، ابىلەز، تاڭقىلار (ابدىحالىق) زاڭگى بولدى.
1946 جىلى ءۇش ايماق ۇكىمەتى گومەنداڭ ۇكىمەتىمەن كەلىسسوز وتكىزىپ، «11 تارماقتى بەيبىتشىلىك شارتىنا» قول قويعاننان كەيىن، اۋدان باستىعىن، ورىنباسارلارىن، ولكەلىك كەڭەس مۇشەلەرىن ورتالىق ولكەلىك ۇكىمەت جاعىنان سايلاۋ ارقىلى تاعايىنداۋدى قولعا الدى. وسى بەكىم بويىنشا ورتالىق ولكەلىك ۇكىمەتتىڭ مۇشەسى جۇڭايحۋ (سىبە) مەن ءۇش ايماق ۇكىمەتى جاعىنان يلحام اقتام جۇمىس توبىن باستاپ كەلىپ، كۇنەس اۋداندىق حالىق ۇكىمەتىن ۇيىمداستىرىپ، اۋدان باستىعىن، ورىنباسار باستىقتارىن سايلادى. ەركىنبەك باس اكىم، ماۋلەنقوجا، ىبىرايىم باراتوۆ (ۇيعىر) ورىنباسار اكىم (قوسىمشا اۋداندىق ساقشى مەكەمەسىنىڭ باستىعى). قياسبەك بەرىكبايۇلى ولكەلىك كەڭەس مۇشەسى بولىپ سايلاندى. 1949 جىلى ىبىرايىم باراتوۆتىڭ جۇمىسى ىلە ايماعىنا اۋىستى دا، ونىڭ ورنىنا تۇرسىن سىرايىل (ۇيعىر) ورىنباسار اكىم بولدى. 1950 جىلى تۇرسىن سىرايىلدىڭ ورىننا قياسبەك بەرىكبايۇلى ورىنباسار اكىمدىكتى اتقارىپ تۇردى.
1951جىلى كۇنەس اۋدانى كولەمىندە اۋىلدار قايتا ۇيىمداسىتىرىلىپ، بەستوبە، ارالتوبە، تالدى، نارات، قارابۇرا بولىپ 5 اۋىل بەكىتىلدى. 1956 جىلى زەكتى نىلقى اۋدانىنان كۇنەسكە قوسىلىپ 6-شى اۋىل بولىپ قۇرىلدى. 1952 جىلدىڭ سوڭىندا اۋدان اكىمى ءادىلحان مازجانۇلى ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىسىنا اۋىسىپ كەتتى دە، ونىڭ ورنىنا ءالىمجان يەمبەرگەنۇلى اۋدان اكىم» بولىپ تاعايىندالدى. كۇنەستىڭ اكىمشىلىك، باسقارۋ تاريحى وسىدان بىلاي باسقاشا ءوربىدى.
