Q-Andas
No Result
View All Result
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
Basty bet Ólketaný jartas sýretteri

«QYZYLTAS» JARTAS SURETTERI

admin
2025/02/17
jartas sýretteri
0

Adamzat óziniń ómir saltyn neǵúrlym ózgertu úshin otyryqshylyqqa beiimdelip, eldi mekender saldy. Mal ósirdi jáne eginshilikpen ainalysty. Elimiz boiynsha mamandar zerttegen nemese zerttele bastaǵan kóptegen arheologiyalyq eskertkish belgili. Sol qatarda Taldyqorǵan qalasynyń aumaǵy jáne onyń ainalasyndaǵy eldi mekender de ártúrli eskertkishter bar. “Qyzyltas” sayajai auyly ornalasqan Qaratal ózeniniń oń jaǵalauyn qola dáuirindegi adamdar tirshilik etu úshin eń qolaily jer dep tańdady. Sebebi, ondaǵy su kózderiniń boluyna jáne jartastar, tóbeler, shyrsha ormandary tirshilik nári jáne baspanamen qamtamasyz etuge óte qolaily boldy.
Ejelgi adamdar qaitys bolǵandardy ózderi qonystanǵan óńirden alysqa jerlegen joq. Qazirgi uaqytta “Qyzyltas” sayajaiy aumaǵynan qola dáuirine tán kóptegen jerleu ornynyń tabylǵany sonyń dáleli. Sondai-aq, sayajai aumaǵyndaǵy jartastarǵa kóptegen petroglifter syzylǵan. Ondaǵy arbalar orta ǵasyrǵa tán belgilerimen erekshelenedi.
Erte temir dáuirinen bastap mal sharuashylyǵy ómir saltynda mańyzdy bola bastady. Keń dala men taularǵa bai Jetisu aumaǵy Úisin, YUjii jáne bizge eń tanys saqtar siyaqty kóptegen kóshpeli taipalardyń ómir súrgen qútty mekeni boldy. Anyqtalǵan jerleu erekshelikterine súiene otyryp, erte temir dáuiriniń kóshpendileri úshin ózen salttyq maǵynaǵa ie boldy deuge bolady. Óitkeni, ózen ómir men ólimniń máni sanaldy. Sondyqtan da erte orta dáuirdegi adamdar Qaratal ózeniniń boiynda ómir súrdi deuge ábden bolady. Sonymen qatar, “Qyzyltas” sayajai auylynda kóshpeli taipalardyń jerlengen jeri kóp kezdesedi. Ondaǵy rulyq qorymdardyń kólemi júz metrge deiin sozylady. Búl jerde qarapaiym kóshpendiler emes, patshalar jerlengen patsha qorymy boluy da ábden múmkin. Ol tereńirek zertteudi qajet etedi. Alaida, «Qyzyl tas» sayajaiyndaǵy petroglifter áli talai qúpiyanyń syryn ashady. Búl Keleshek zertteushilerdiń enshisindegi dúnie. Alaida osy jerdegi tas belgiler atalǵan mańda sonau orta tas dáuirinde tirshiliktiń bolǵany, qarapaiym emes, úiymdasqan taipalardyń ómir súrgenin aiqyndaidy. Demek, búl sayajaidaǵy eskertkishter Erkin auylynyń da sonau ejelgi ata-baba qonysy bolǵanynyń aiǵaǵy.

№

Eskertkish

Sipattamasy

Koordinaty

1

Qorym, erte temir dáuiri

«Qyzyltas» sayajai, 5 qorǵannan túrady. Úzyndyǵy 28 metr, biiktigi 1 metr ońtústik batys-soltústik shyǵysqa tizbektelgen

N45*03`44,32»

E78*20’46,32»

22

Qorym, erte temir dáuiri

«Qyzyltas» sayajaiy. 4 qorǵannan túrady. Úzyndyǵy 40 metr, biiktigi 2 mert ońtústik batys-soltústik shyǵysqa tizbektelgen.

N45*03`07,29»

E78*20’41,19»

33

Qorym, erte temir dáuiri

«Qyzyltas» sayajaiy. 7 qorǵannan túrady. Úzyndyǵy 12-30 metr, biiktigi 0,6 mertden 2 metrge deiin, Soltústik-ońtústik tizbesi boiynsha ornalasqan.

N45*02`58,49»

E78*18’31,48»

44

Qorym, erte temir dáuiri

«Qyzyltas» sayajaiy. úzyndyǵy 40 metr, biiktigi 2 metr

N45*03`18,53»

E78*18’11,28»

55

Qorym

«Qyzyltas» sayajaiy. 6-8 jerleu orny, úzyndyǵy 40 metr, biiktigi 60-80 sm

N45*02`52,30»

E78*16’54,95»

66

Qorym

«Qyzyltas» sayajaiy. 6-8 jerleu orny, SHamamen qola dáuirine jatady

N45*02`53,78»

E78*17’01,88»

77

Qorym

«Qyzyltas» sayajaiy. 3-4 kishkene qorǵannan túrady. Tizimdegi 3-qorymnyń jalǵasy boluy múmkin. SHamamen erte temir nemese erte orta ǵasyr dáuiri.

N45*02`49,61»

E78*18’20,09»

Qajet ANDAS

«Ótkeni eren, keleshegi kenen ERKIN» (tarihi-tanymdyq kitap)/Q. Andas/Taldyqorǵan: «Ofset» baspahanasy, 2023, -230.

Kerbúlaq audany

Post Views: 27
Ешкіөлмес жартас суреттері
jartas sýretteri

Eshkiólmes jartas suretteri

August 31, 2026
Алтайдай, жер қайда?
jartas sýretteri

Altaidai, jer qaida?

March 19, 2026
Жартас суреттерінің жаңа шоғыры анықталды
jartas sýretteri

Jartas suretteriniń jańa shoǵyry anyqtaldy

February 15, 2025
ЫРҒАЙЛЫ  САЙ ЖАРТАС СУРЕТТЕРІ
jartas sýretteri

YRǴAILY SAI JARTAS SURETTERI

May 30, 2025
jartas sýretteri

OSPAN SAZYNDAǴY JARTAS SURETTERI

February 16, 2025
ТАЛДЫ  ЖАРТАС СУРЕТТЕРІ
jartas sýretteri

TALDY JARTAS SURETTERI

May 30, 2025
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ÓLKE SHEJIRESIN SÓILETKEN QALAMGER

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«Bekzat ómir»: ónerge arnalǵan eńbek

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

Ölke tarihy ūrpaqqa amanat

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

JAŃA QAǴIDA: «Áleumettik kásipkerlerge jańa talaptar túsindirildi»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

Júmyspen qamtu tártibinde ne ózgerdi?

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • qzQazaq
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat

© 2025 qandas.kz