Q-Andas
No Result
View All Result
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
باستى بەت ولكەتانۋ جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى

«قىزىلتاس» جارتاس سۋرەتتەرى

admin
2025/02/17
جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
0

ادامزات ۆزىنىڭ ۆمىر سالتىن نەعۇرلىم ۆزگەرتۋ ۈشىن وتىرىقشىلىققا بەيىمدەلىپ, ەلدى مەكەندەر سالدى. مال ۆسىردى جەنە ەگىنشىلىكپەن اينالىستى. ەلىمىز بويىنشا ماماندار زەرتتەگەن نەمەسە زەرتتەلە باستاعان كۆپتەگەن ارحەولوگييالىق ەسكەرتكىش بەلگىلى. سول قاتاردا تالدىقورعان قالاسىنىڭ اۋماعى جەنە ونىڭ اينالاسىنداعى ەلدى مەكەندەر دە ەرتۈرلى ەسكەرتكىشتەر بار. “قىزىلتاس” ساياجاي اۋىلى ورنالاسقان قاراتال ۆزەنىنىڭ وڭ جاعالاۋىن قولا دەۋىرىندەگى ادامدار تىرشىلىك ەتۋ ۈشىن ەڭ قولايلى جەر دەپ تاڭدادى. سەبەبى, ونداعى سۋ كۆزدەرىنىڭ بولۋىنا جەنە جارتاستار, تۆبەلەر, شىرشا ورماندارى تىرشىلىك نەرى جەنە باسپانامەن قامتاماسىز ەتۋگە ۆتە قولايلى بولدى.
ەجەلگى ادامدار قايتىس بولعانداردى ۆزدەرى قونىستانعان ۆڭىردەن الىسقا جەرلەگەن جوق. قازىرگى ۋاقىتتا “قىزىلتاس” ساياجايى اۋماعىنان قولا دەۋىرىنە تەن كۆپتەگەن جەرلەۋ ورنىنىڭ تابىلعانى سونىڭ دەلەلى. سونداي-اق, ساياجاي اۋماعىنداعى جارتاستارعا كۆپتەگەن پەتروگليفتەر سىزىلعان. ونداعى اربالار ورتا عاسىرعا تەن بەلگىلەرىمەن ەرەكشەلەنەدى.
ەرتە تەمىر دەۋىرىنەن باستاپ مال شارۋاشىلىعى ۆمىر سالتىندا ماڭىزدى بولا باستادى. كەڭ دالا مەن تاۋلارعا باي جەتىسۋ اۋماعى ۈيسىن, يۇجيي جەنە بىزگە ەڭ تانىس ساقتار سيياقتى كۆپتەگەن كۆشپەلى تايپالاردىڭ ۆمىر سۈرگەن قۇتتى مەكەنى بولدى. انىقتالعان جەرلەۋ ەرەكشەلىكتەرىنە سۈيەنە وتىرىپ, ەرتە تەمىر دەۋىرىنىڭ كۆشپەندىلەرى ۈشىن ۆزەن سالتتىق ماعىناعا يە بولدى دەۋگە بولادى. ۆيتكەنى, ۆزەن ۆمىر مەن ۆلىمنىڭ مەنى سانالدى. سوندىقتان دا ەرتە ورتا دەۋىردەگى ادامدار قاراتال ۆزەنىنىڭ بويىندا ۆمىر سۈردى دەۋگە ەبدەن بولادى. سونىمەن قاتار, “قىزىلتاس” ساياجاي اۋىلىندا كۆشپەلى تايپالاردىڭ جەرلەنگەن جەرى كۆپ كەزدەسەدى. ونداعى رۋلىق قورىمداردىڭ كۆلەمى جۈز مەترگە دەيىن سوزىلادى. بۇل جەردە قاراپايىم كۆشپەندىلەر ەمەس, پاتشالار جەرلەنگەن پاتشا قورىمى بولۋى دا ەبدەن مۈمكىن. ول تەرەڭىرەك زەرتتەۋدى قاجەت ەتەدى. الايدا, «قىزىل تاس» ساياجايىنداعى پەتروگليفتەر ەلى تالاي قۇپييانىڭ سىرىن اشادى. بۇل كەلەشەك زەرتتەۋشىلەردىڭ ەنشىسىندەگى دۈنيە. الايدا وسى جەردەگى تاس بەلگىلەر اتالعان ماڭدا سوناۋ ورتا تاس دەۋىرىندە تىرشىلىكتىڭ بولعانى, قاراپايىم ەمەس, ۇيىمداسقان تايپالاردىڭ ۆمىر سۈرگەنىن ايقىندايدى. دەمەك, بۇل ساياجايداعى ەسكەرتكىشتەر ەركىن اۋىلىنىڭ دا سوناۋ ەجەلگى اتا-بابا قونىسى بولعانىنىڭ ايعاعى.

№

ەسكەرتكىش

سيپاتتاماسى

كوورديناتى

1

قورىم, ەرتە تەمىر دەۋىرى

«قىزىلتاس» ساياجاي, 5 قورعاننان تۇرادى. ۇزىندىعى 28 مەتر, بيىكتىگى 1 مەتر وڭتۈستىك باتىس-سولتۈستىك شىعىسقا تىزبەكتەلگەن

N45*03`44,32»

E78*20’46,32»

22

قورىم, ەرتە تەمىر دەۋىرى

«قىزىلتاس» ساياجايى. 4 قورعاننان تۇرادى. ۇزىندىعى 40 مەتر, بيىكتىگى 2 مەرت وڭتۈستىك باتىس-سولتۈستىك شىعىسقا تىزبەكتەلگەن.

N45*03`07,29»

E78*20’41,19»

33

قورىم, ەرتە تەمىر دەۋىرى

«قىزىلتاس» ساياجايى. 7 قورعاننان تۇرادى. ۇزىندىعى 12-30 مەتر, بيىكتىگى 0,6 مەرتدەن 2 مەترگە دەيىن, سولتۈستىك-وڭتۈستىك تىزبەسى بويىنشا ورنالاسقان.

N45*02`58,49»

E78*18’31,48»

44

قورىم, ەرتە تەمىر دەۋىرى

«قىزىلتاس» ساياجايى. ۇزىندىعى 40 مەتر, بيىكتىگى 2 مەتر

N45*03`18,53»

E78*18’11,28»

55

قورىم

«قىزىلتاس» ساياجايى. 6-8 جەرلەۋ ورنى, ۇزىندىعى 40 مەتر, بيىكتىگى 60-80 سم

N45*02`52,30»

E78*16’54,95»

66

قورىم

«قىزىلتاس» ساياجايى. 6-8 جەرلەۋ ورنى, شامامەن قولا دەۋىرىنە جاتادى

N45*02`53,78»

E78*17’01,88»

77

قورىم

«قىزىلتاس» ساياجايى. 3-4 كىشكەنە قورعاننان تۇرادى. تىزىمدەگى 3-قورىمنىڭ جالعاسى بولۋى مۈمكىن. شامامەن ەرتە تەمىر نەمەسە ەرتە ورتا عاسىر دەۋىرى.

N45*02`49,61»

E78*18’20,09»

قاجەت انداس

«ۆتكەنى ەرەن, كەلەشەگى كەنەن ەركىن» (تاريحي-تانىمدىق كىتاپ)/ق. انداس/تالدىقورعان: «وفسەت» باسپاحاناسى, 2023, -230.

كەربۇلاق اۋدانى

Post Views: 20
Ешкіөлмес жартас суреттері
جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى

ەشكىولمەس جارتاس سۋرەتتەرى

August 31, 2026
Алтайдай, жер қайда?
جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى

التايداي، جەر قايدا؟

March 19, 2026
Жартас суреттерінің жаңа шоғыры анықталды
جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى

جارتاس سۋرەتتەرىنىڭ جاڭا شوعىرى انىقتالدى

February 13, 2025
ЫРҒАЙЛЫ  САЙ ЖАРТАС СУРЕТТЕРІ
جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى

ىرعايلى ساي جارتاس سۋرەتتەرى

May 30, 2025
جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى

وسپان سازىنداعى جارتاس سۋرەتتەرى

February 16, 2025
ТАЛДЫ  ЖАРТАС СУРЕТТЕРІ
جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى

تالدى جارتاس سۋرەتتەرى

May 30, 2025
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ولكە شەجىرەسىن سويلەتكەن قالامگەر

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«بەكزات ءومىر»: ونەرگە ارنالعان ەڭبەك

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

ولكە تاريحى ۇرپاققا امانات

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

جاڭا قاعيدا: «الەۋمەتتىك كاسىپكەرلەرگە جاڭا تالاپتار ءتۇسىندىرىلدى»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

جۇمىسپەن قامتۋ تارتىبىندە نە وزگەردى؟

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • tjتوتە جازۋ
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات

© 2025 qandas.kz