Q-Andas
No Result
View All Result
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
Basty bet Ólketaný jartas sýretteri

«ÚITAS» JARTAS SURETTERI

admin
2025/02/17
jartas sýretteri
0
Taldyqorǵannyń irgesindegi «Úitas» sayajaiyndaǵy petroglifterin eń alǵash ret 2010 jyly “Úitas” sayajai qoǵamynan sayajai uchaskesin alyp, qúrylys sala bastaǵan zeinetkerler Qajyumar Qylyov pen Túrar Kenshilikova baiqap, Taldyqorǵandaǵy M. Tynyshpaev atyndaǵy muzei qyzmetkerlerine júginedi. Muzei qyzmetkerleri suretter qola dáuirine jatady dep boljap, 2011 jyly «lkei Marǵúlan atyndaǵy Arheologiya institutynyń tarih ǵylymdarynyń doktory Aleksei Marьyashevti shaqyrady. Ony 2012 jyl
“Arheologiyalyq saraptama” JSHS-niń mamandary da zerttedi.
 Zertteuler petroglifterdiń tarihi qúndylyǵyn rastady. Barlyǵy Qaratal ózeniniń oń jaǵalauyndaǵy sayajai aumaǵynan 300-ge juyq suret tabyldy. Onyń ishinde belgiler, eshkiler, qoshqarlar, túieler, búǵylar, adamdar beinelengen. Bir qyzyǵy, múndaǵy baqsha ieleri keramika men tas qúraldarynyń qaldyqtaryn da tapqan.
Petroglifteri bar qasietti oryn Qaratal ózeniniń oń jaǵalauynda ekinshi Jaiylma terrasasynyń jartastarynda ornalasqan. Jartastaǵy suretter batys-shyǵys ósi boiymen sozylǵan úsh jartasty jotalarǵa, Ońtústik ekspozitsiyasy bar taqtalarǵa, ólshemderi 30h40 sm-den 0,6 h 1,5 m-ge deiin shoǵyrlanǵan. Petroglifter jartastarǵa 3-4 mm tereńdikte úsaq jáne iri núktelik nokaut tehnikasymen salynǵan. Suretterdiń ólshemderi 5h8 sm-den 20h30 sm-ge deiin. Jartastarda belgiler, kilemder, qazdar, jylqylar, túieler, búǵylar men adamdar beinelengen. Birqatar kompozitsiyalar dóńgelek pishindi shúńqyrlarmen birge júredi. Eń aishyqty syujettik kompozitsiyalar joǵarǵy jáne orta jartas jotalarynda kezdesedi. Jartastarǵa suret salu stili men tehnikasy boiynsha olar qola dáuirine jatady.
 Olardyń ishinde kún belgisiniń joǵarǵy jotasynyń shyǵys úshyndaǵy úsh kontsentrli sheńber túrindegi keskin erekshe kózge túsedi. Onyń janynda úzyn pishindi úlken tesik boldy. Qasietti orynnyń sol bóliginde kontsentrli sheńberler túrinde kún beinesimen birge antropomorfty tirshilik iesiniń beinesi bar. Ortańǵy deńgeidiń shyǵys taqtasynda dóńgelek tesiktermen qorshalǵan kózildirik pen eshkiniń figuralary bekitilgen. Bir qyzyǵy, sayajaidaǵy qasietti orynnyń sol bóliginen tas qúraldary dáuirine tán qysh ydystardyń synyqtary da tabylǵan. Joǵarǵy bóliktiń qalǵan bóliginde jáne tolyǵymen tesiktermen jabylǵan, múmkin jartasta da qúrbandyq shalu rásimi beinelengen bolar. Batys bóligindegi jaqpar tastarda eshkiler men búǵylar beinesi baiqalady. Petroglifterdiń negizgi tobynyń tómengi deńgeiinen batysqa qarai 50 metr jerde eskertkishtiń ekinshi tobynyń suretteri tikelei Qaratal ózeniniń oń jaǵalauyndaǵy jartasta ornalasqan. Birneshe taqtaishadan ań aulau kórinisteri, qolynda tayaqshasy bar 5 antropomorfty beine jáne adamdar men januarlardyń jeke beinesi tabyldy. Jartastaǵy suretterdiń jalpy sany 300-ge juyqtaidy. Sayajai túrǵyndarynyń aituynsha, olardyń keibireui uchaske HH ǵasyrdyń 70-90 jyldary sayajailarda úi salu kezinde qúrylys materialy retinde paidalanylyp, jartas suretteri joiylǵan.
 Petroglifterdiń geografiyalyq koordinattary: N 44°57’27,3″ E 078°25’49,6″ ALT-680 m. Múnda beinesi anyq bolmaǵan keibir jyrtqysh mysyq túqymdas januardyń beinesi de shalynady. Zertteushiler ony barys boluy múmkin dep qaraidy. Demek, óz kezinde búl jerde barys óte kóp tirshilik etkendigi belgili. 2011 jyly Aleksei Marьyashev osy petroglifterdi jikteumen ainalysty. Qazir búl petroglifter memleket qorǵauyna alynyp, eldiń ruhani qazynasyn baitty.
1
2
3
4
5
6
7
Qajet ANDAS,
«Ótkeni eren, keleshegi kenen ERKIN» (tarihi-tanymdyq kitap)/Q. Andas/Taldyqorǵan: «Ofset» baspahanasy, 2023, -230.
Post Views: 16
Ешкіөлмес жартас суреттері
jartas sýretteri

Eshkiólmes jartas suretteri

August 31, 2026
Алтайдай, жер қайда?
jartas sýretteri

Altaidai, jer qaida?

March 19, 2026
Жартас суреттерінің жаңа шоғыры анықталды
jartas sýretteri

Jartas suretteriniń jańa shoǵyry anyqtaldy

February 15, 2025
ЫРҒАЙЛЫ  САЙ ЖАРТАС СУРЕТТЕРІ
jartas sýretteri

YRǴAILY SAI JARTAS SURETTERI

May 30, 2025
jartas sýretteri

OSPAN SAZYNDAǴY JARTAS SURETTERI

February 16, 2025
ТАЛДЫ  ЖАРТАС СУРЕТТЕРІ
jartas sýretteri

TALDY JARTAS SURETTERI

May 30, 2025
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ÓLKE SHEJIRESIN SÓILETKEN QALAMGER

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«Bekzat ómir»: ónerge arnalǵan eńbek

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

Ölke tarihy ūrpaqqa amanat

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

JAŃA QAǴIDA: «Áleumettik kásipkerlerge jańa talaptar túsindirildi»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

Júmyspen qamtu tártibinde ne ózgerdi?

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • qzQazaq
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat

© 2025 qandas.kz