Q-Andas
No Result
View All Result
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
باستى بەت ولكەتانۋ جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى

«ۈيتاس» جارتاس سۋرەتتەرى

admin
2025/02/17
جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
0
تالدىقورعاننىڭ ىرگەسىندەگى «ۈيتاس» ساياجايىنداعى پەتروگليفتەرىن ەڭ العاش رەت 2010 جىلى “ۈيتاس” ساياجاي قوعامىنان ساياجاي ۋچاسكەسىن الىپ, قۇرىلىس سالا باستاعان زەينەتكەرلەر قاجىۋمار قىلىوۋ پەن تۇرار كەنشىلىكوۋا بايقاپ, تالدىقورعانداعى م. تىنىشپاەۋ اتىنداعى مۋزەي قىزمەتكەرلەرىنە جۈگىنەدى. مۋزەي قىزمەتكەرلەرى سۋرەتتەر قولا دەۋىرىنە جاتادى دەپ بولجاپ, 2011 جىلى «لكەي مارعۇلان اتىنداعى ارحەولوگييا ينستيتۋتىنىڭ تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى الەكسەي مارьياشەۋتى شاقىرادى. ونى 2012 جىل
“ارحەولوگييالىق ساراپتاما” جشس-نىڭ ماماندارى دا زەرتتەدى.
 زەرتتەۋلەر پەتروگليفتەردىڭ تاريحي قۇندىلىعىن راستادى. بارلىعى قاراتال ۆزەنىنىڭ وڭ جاعالاۋىنداعى ساياجاي اۋماعىنان 300-گە جۋىق سۋرەت تابىلدى. ونىڭ ىشىندە بەلگىلەر, ەشكىلەر, قوشقارلار, تۈيەلەر, بۇعىلار, ادامدار بەينەلەنگەن. بىر قىزىعى, مۇنداعى باقشا يەلەرى كەراميكا مەن تاس قۇرالدارىنىڭ قالدىقتارىن دا تاپقان.
پەتروگليفتەرى بار قاسيەتتى ورىن قاراتال ۆزەنىنىڭ وڭ جاعالاۋىندا ەكىنشى جايىلما تەرراساسىنىڭ جارتاستارىندا ورنالاسقان. جارتاستاعى سۋرەتتەر باتىس-شىعىس ۆسى بويىمەن سوزىلعان ۈش جارتاستى جوتالارعا, وڭتۈستىك ەكسپوزيتسيياسى بار تاقتالارعا, ۆلشەمدەرى 30ح40 سم-دەن 0,6 ح 1,5 م-گە دەيىن شوعىرلانعان. پەتروگليفتەر جارتاستارعا 3-4 مم تەرەڭدىكتە ۇساق جەنە ىرى نۈكتەلىك نوكاۋت تەحنيكاسىمەن سالىنعان. سۋرەتتەردىڭ ۆلشەمدەرى 5ح8 سم-دەن 20ح30 سم-گە دەيىن. جارتاستاردا بەلگىلەر, كىلەمدەر, قازدار, جىلقىلار, تۈيەلەر, بۇعىلار مەن ادامدار بەينەلەنگەن. بىرقاتار كومپوزيتسييالار دۆڭگەلەك پىشىندى شۇڭقىرلارمەن بىرگە جۈرەدى. ەڭ ايشىقتى سيۇجەتتىك كومپوزيتسييالار جوعارعى جەنە ورتا جارتاس جوتالارىندا كەزدەسەدى. جارتاستارعا سۋرەت سالۋ ستيلى مەن تەحنيكاسى بويىنشا ولار قولا دەۋىرىنە جاتادى.
 ولاردىڭ ىشىندە كۈن بەلگىسىنىڭ جوعارعى جوتاسىنىڭ شىعىس ۇشىنداعى ۈش كونتسەنترلى شەڭبەر تۈرىندەگى كەسكىن ەرەكشە كۆزگە تۈسەدى. ونىڭ جانىندا ۇزىن پىشىندى ۈلكەن تەسىك بولدى. قاسيەتتى ورىننىڭ سول بۆلىگىندە كونتسەنترلى شەڭبەرلەر تۈرىندە كۈن بەينەسىمەن بىرگە انتروپومورفتى تىرشىلىك يەسىنىڭ بەينەسى بار. ورتاڭعى دەڭگەيدىڭ شىعىس تاقتاسىندا دۆڭگەلەك تەسىكتەرمەن قورشالعان كۆزىلدىرىك پەن ەشكىنىڭ فيگۋرالارى بەكىتىلگەن. بىر قىزىعى, ساياجايداعى قاسيەتتى ورىننىڭ سول بۆلىگىنەن تاس قۇرالدارى دەۋىرىنە تەن قىش ىدىستاردىڭ سىنىقتارى دا تابىلعان. جوعارعى بۆلىكتىڭ قالعان بۆلىگىندە جەنە تولىعىمەن تەسىكتەرمەن جابىلعان, مۈمكىن جارتاستا دا قۇرباندىق شالۋ رەسىمى بەينەلەنگەن بولار. باتىس بۆلىگىندەگى جاقپار تاستاردا ەشكىلەر مەن بۇعىلار بەينەسى بايقالادى. پەتروگليفتەردىڭ نەگىزگى توبىنىڭ تۆمەنگى دەڭگەيىنەن باتىسقا قاراي 50 مەتر جەردە ەسكەرتكىشتىڭ ەكىنشى توبىنىڭ سۋرەتتەرى تىكەلەي قاراتال ۆزەنىنىڭ وڭ جاعالاۋىنداعى جارتاستا ورنالاسقان. بىرنەشە تاقتايشادان اڭ اۋلاۋ كۆرىنىستەرى, قولىندا تاياقشاسى بار 5 انتروپومورفتى بەينە جەنە ادامدار مەن جانۋارلاردىڭ جەكە بەينەسى تابىلدى. جارتاستاعى سۋرەتتەردىڭ جالپى سانى 300-گە جۋىقتايدى. ساياجاي تۇرعىندارىنىڭ ايتۋىنشا, ولاردىڭ كەيبىرەۋى ۋچاسكە حح عاسىردىڭ 70-90 جىلدارى ساياجايلاردا ۈي سالۋ كەزىندە قۇرىلىس ماتەريالى رەتىندە پايدالانىلىپ, جارتاس سۋرەتتەرى جويىلعان.
 پەتروگليفتەردىڭ گەوگرافييالىق كوورديناتتارى: N 44°57’27,3″ E 078°25’49,6″ ALT-680 م. مۇندا بەينەسى انىق بولماعان كەيبىر جىرتقىش مىسىق تۇقىمداس جانۋاردىڭ بەينەسى دە شالىنادى. زەرتتەۋشىلەر ونى بارىس بولۋى مۈمكىن دەپ قارايدى. دەمەك, ۆز كەزىندە بۇل جەردە بارىس ۆتە كۆپ تىرشىلىك ەتكەندىگى بەلگىلى. 2011 جىلى الەكسەي مارьياشەۋ وسى پەتروگليفتەردى جىكتەۋمەن اينالىستى. قازىر بۇل پەتروگليفتەر مەملەكەت قورعاۋىنا الىنىپ, ەلدىڭ رۋحاني قازىناسىن بايتتى.
1
2
3
4
5
6
7
قاجەت انداس,
«ۆتكەنى ەرەن, كەلەشەگى كەنەن ەركىن» (تاريحي-تانىمدىق كىتاپ)/ق. انداس/تالدىقورعان: «وفسەت» باسپاحاناسى, 2023, -230.
Post Views: 14
Ешкіөлмес жартас суреттері
جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى

ەشكىولمەس جارتاس سۋرەتتەرى

August 31, 2026
Алтайдай, жер қайда?
جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى

التايداي، جەر قايدا؟

March 19, 2026
Жартас суреттерінің жаңа шоғыры анықталды
جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى

جارتاس سۋرەتتەرىنىڭ جاڭا شوعىرى انىقتالدى

February 13, 2025
ЫРҒАЙЛЫ  САЙ ЖАРТАС СУРЕТТЕРІ
جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى

ىرعايلى ساي جارتاس سۋرەتتەرى

May 30, 2025
جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى

وسپان سازىنداعى جارتاس سۋرەتتەرى

February 16, 2025
ТАЛДЫ  ЖАРТАС СУРЕТТЕРІ
جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى

تالدى جارتاس سۋرەتتەرى

May 30, 2025
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ولكە شەجىرەسىن سويلەتكەن قالامگەر

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«بەكزات ءومىر»: ونەرگە ارنالعان ەڭبەك

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

ولكە تاريحى ۇرپاققا امانات

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

جاڭا قاعيدا: «الەۋمەتتىك كاسىپكەرلەرگە جاڭا تالاپتار ءتۇسىندىرىلدى»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

جۇمىسپەن قامتۋ تارتىبىندە نە وزگەردى؟

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • tjتوتە جازۋ
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات

© 2025 qandas.kz