Q-Andas
No Result
View All Result
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat
  • Қазақ
  • توتە جازۋ
Q-Andas
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
Basty bet Muraǵat Aýeshan Majaıdyń jádigerleri

Úrimhannyń úrshyǵy

admin
2026/02/19
Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
0
Үрімханның ұршығы

Basy

Qazaqtyń dástúrli mádenietinde úrshyq – qarapaiym túrmystyq qúral ǵana emes, últtyń dúnietanymyn, eńbek filosofiyasyn jáne áulettik sabaqtastyqty aiqyndaityn kieli nyshan. Kóshpeli ómir saltynda árbir zattyń ózindik máni bolǵan. Úrshyq sol zattardyń ishinde erekshe oryn alady. Ol júnnen jip iiruge arnalǵan qúral bola otyryp, qazaq qolóneriniń, túrmys-tirshiliginiń jáne ruhani túsiniginiń bastauynda túrdy.

Mal sharuashylyǵy ústem bolǵan qoǵamda jún óńdeu – kúndelikti ómirdiń ajyramas bóligi edi. Júnnen jip iirilip, odan kiim-keshek, arqan-jip, basqúr, alasha, kilem toqyldy. Kiiz úidiń ishki-syrtqy jabdyqtarynyń ózi iirilgen jipten bastau alady.

Osylaisha úrshyq – óndiristik úderistiń alǵashqy buyny. Ol bolmasa, qazaqtyń dástúrli qolóner júiesi tolyqqandy damuy múmkin emes edi. Sondyqtan úrshyqty tek qúral emes, tútas mádeniettiń tiregi dep qarastyru oryndy.

Úrshyq kóbine analar men ájelerdiń qolynda boldy. Qazaq qoǵamynda áiel – otbasynyń berekesi men tárbieniń ózegi. Qyz balalar erte jastan jún tútip, úrshyq iirudi úirengen. Búl olardyń sabyrlylyq, úqyptylyq, eńbekqorlyq qasietterin qalyptastyrǵan.

Úrshyq – áiel eńbeginiń simvoly ǵana emes, últtyq tárbie mektebiniń bir bóligi. Jip iiru arqyly qyz bala túrmysqa, jauapkershilikke, otbasy qúruǵa daiyndaldy.

Úrshyqtyń ainaluy – uaqyttyń, tirshiliktiń úzdiksiz qozǵalysyn beineleidi. Qazaq úǵymynda ómir – sheńberli qozǵalys: mausym almasady, úrpaq jalǵasady, tirshilik jańarady.

Jip – ómirdiń metaforasy. «Ǵúmyr jibi úzildi», «Ómirdiń jibin jalǵau» degen tirkester osy túsiniktiń tildegi kórinisi. Úrshyq – sol ómir jibin iirushi qúral retinde taǵdyr úǵymymen astasyp jatady.

Sondyqtan qazaq ortasynda úrshyqty ayaqasty etpegen, qúrmetpen ústaǵan. Ol bereke men birliktiń belgisi sanalǵan.

Úrshyqtyń kieli mánin aiqyndaityn naqty tarihi mysaldyń biri – Úrimhannyń úrshyǵy.

Úrymhan Raqybaiqyzy (1906–1974) – Qyzai eliniń ardaqty anasy. Onyń atasy Kerimbek – óz dáuirinde 7 myń jylqy aidaǵan iri bai, jomart, mektep ashyp, joq-jitikke qamqor bolǵan metsenat túlǵa. Qyzy Úrymhandy Omaraqyn Jansarbaiúlyna úzatqanda, jasaudyń basy retinde osy úrshyqty bergen.

Búl – jai ǵana búiym emes, áulettik bereke men ruhani amanattyń nyshany boldy. Qyzai qauymynda anamyz sońǵy úrpaqtaryna tórt asyl múra qaldyrǵan desedi. Sonyń biri – «Qyzai ananyń úrshyǵy».

Sondyqtan Qyzai ishinde úrshyqty qadirleu – dástúrge ainalǵan. Eger ony qúrmettemese, «Qyzai ananyń aruaǵy razy bolmaidy» degen túsinik bar. Búl – zatqa sakraldy mán beru arqyly áulettik birlikti saqtau dástúriniń kórinisi.

Kóneniń kózi retinde búl úrshyqty Áueshan Majaiqyzy saqtap, búgingi kúnge jetkizdi. Osylaisha jádiger úrpaqtan-úrpaqqa amanat bolyp jalǵasyp keledi.

Búginde úrshyq túrmysta sirek qoldanylǵanymen, onyń mádeni jáne tanymdyq qúndylyǵy joiylǵan joq. Ol – últtyq kodtyń bir bóligi, tarihi jadynyń naqty aiǵaǵy.

Úrimhannyń úrshyǵy sekildi jádigerler arqyly biz qazaq áieliniń eńbegin, áulettik dástúrdiń sabaqtastyǵyn, zatqa júktelgen ruhani maǵynany, últtyq dúnietanymnyń tereńdigin aiqyn kóre alamyz.

Al Úrimhannyń úrshyǵy – osy úǵymdardyń naqty tarihi kórinisi. Ol – bir áulettiń ǵana emes, tútas Qyzai qauymynyń ruhani amanaty. Osyndai jádigerlerdi tanu arqyly biz ótkenniń ónegesin búginmen jalǵap, últtyq bolmysymyzdy tereńirek túsinemiz.

 

Jádiger búginde Andas otbasy qorynda saqtauly túr.

 

Tarih talǵarynda [Mátin] : (Tarihi zertteuler, esse, maqalalar) / A. Omaraqyn- Taldyqorǵan : [b. j.] , 2022.– 500 dana . – ISBN 978-601-7865-39-9, ISBN 978

https://kazneb.kz/ru/bookView/view?brId=1657755&simple=true#

jalǵasy bar…

0 0 votes
Рейтинг статьи
Post Views: 7
Қонақ шақыру ойыны
Aýeshan Majaıdyń jádigerleri

Qonaq shaqyru oiyny

April 23, 2026
Балалар ойыны
Aýeshan Majaıdyń jádigerleri

Balalar oiyny

April 21, 2026
Балалар ойыны
Aýeshan Majaıdyń jádigerleri

Balalar oiyny

April 20, 2026
Омарақын Жансарбайұлы соққан үзеңгі
Aýeshan Majaıdyń jádigerleri

Omaraqyn Jansarbaiúly soqqan úzeńgi

March 4, 2026
Алты өрмелі, таспа жүген
Aýeshan Majaıdyń jádigerleri

Alty órmeli, taspa júgen

February 27, 2026
Алты өрмелі, таспа жүген
Aýeshan Majaıdyń jádigerleri

Alty órmeli, taspa júgen

February 24, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
Төккен тердің қадірі

Tókken terdiń qadiri

June 11, 2026

Зобалаң жылдардың зорлығы

Zobalań jyldardyń zorlyǵy

June 10, 2026

1932 jylǵy Qytaiǵa aua kóshkenderdiń tizimi: arhiv qújaty neni ańǵartady?

1932 jylǵy Qytaiǵa aua kóshkenderdiń tizimi: arhiv qújaty neni ańǵartady?

June 10, 2026

Ауылын көріп, азаматын танисың

Auylyn kórip, azamatyn tanisyń

June 3, 2026

Ұстаз ананың хаты

Ústaz ananyń haty

June 3, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2025. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • Қазақ
  • توتە جازۋ
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz