Halyq arasynda Beisen bi atalyp, Aq patshanyń 20 verst jarlyǵy shyqqan kezde jersiz qalǵan rularǵa jer alyp beru, jerlerin sheshu júmysyna belsene aralasqan. Sypatai ruynyń aqsaqaldarynyń aituynsha, osy rudyń jer máselesin sheship bergen eken.
Búrynǵy úlkenderdiń jáne Asiya ájemniń aituynsha, Beisen Bi kózi ótkir bolǵandyqtan adamǵa tike qaramaǵan. Bir jolǵy jesir dauynda naimannyń sadyr ruynan kelgen jastau bi Beisenbidiń toqtau sózine toqtamai, qaita-qaita: «Qalyń mal berilmegenin aldyǵa tartyp, artynda qalǵan balalary endi sheshesinen aiyrylyp túl jetim bolady» degenine kónbeidi. Sonda Beisen bi basyn kóterip tike qarap:
– Ái, sen, bolmaityn bala ekensiń? –degen eken.
Sonymen jesirlerin alyp Sarqanǵa jete bere Bala bi ayaq astynan qatty auyrady.
Sonda:
– Men dúrys istemedim, maǵan Beisen bidiń kózi tidi, jesirdi qaitaryńdar, – degen eken.
Beisen bi óte keń adam bolypty.
– Malǵa barymta tústi, – dep habar kelgende,
– Maldyń izi qai baǵytta, – dep súraidy eken.
– Iz soltústikke karai ketken, – dese,
– Ái qyztalaqtar, ózimizdiń jiender eken ǵoi, qoya salyńdar, ózderinen habar keledi, – deidi eken. Búl myrza ruymen Sadyr-Matai rularynyń ejelden myńjyldyq qúda ekenin kórsetedi.
Keńes ókimeti túsynda Dauylbai auyly úlken jol boiynda túrǵandyqtan komisarlar qaita-qaita kelip, mazalai bergen soń Beisen bi aǵaiyn Sábdenderdiń Eltai-Sarybúlaǵyna kóship ketedi. Sol auylda qartaiǵansha deiin túrady.
Bir asta ózinen kishi aqsaqal Beisen bige:
– Ái, Beisen qashan seniń asyńda qoidyń basyn mújimyz? – degen eken.
Sonda bi:
– Ái, sen, bilmeushi me ediń? Jas qoidyń basy kári qoidyń basynan búryn pisetinin, – depti. Kóp úzamai sol kisi qaitys bolyp ketipti.
1925 jyly Eltai-Sarybúlaǵynda qaitys bolady. Qúdasy Sadyrdyń Tańbala bii 1928 jyly basyna kúmbez ornatyp, 1928 jyly kúzde Alajidede úlken as beredi. Kezinde ornatylǵan kúmbezi qúlap, keiin basynda qúlyptas qoiylyp, korshaumen qorshalǵan. Qazirgi kezde áulie atanyp, el basyna baryp taǵzym etip, Qúran oqidy.
Beiiti Abai auylyna kireberistegi meshittiń artynda. Beisen bidiń ataqonysy Dauylbai tauynyń eteginde birinshi saida edi. Keiin ol sai Beisen bidiń saiy dep atalyp ketti.
Úly Óserbai Qapal uezinde qyzmet atqaran. Arhivten sol kisiniń qolymen uez basshysyna oryssha jáne arabsha jazylǵan jáne koly koiylǵan jergilikti azamattyń aryzy tabyldy. Soǵan qaraǵanda pisarlyq qyzmet atqarǵan bolu kerek. Beisen bi úlyna Tańbala Bidiń (Sadyr ruynyń bolysy ) qyzy Asiyany aittyryp alyp bergen. Qazir Kapaldyń janynda Tańbala bidiń atymen atalatyn auyl bar.
Úly, nemeresi bolystyń túqymy dep kuǵyn-súrginge túsip, kóp azap tartty. Úly Óserbaiǵa 1932 jyly asharshylyqta ortalyqtan beriletin kómek berilmei, «aǵaiynnyń jyrmalap bergen as auqatqa ortaq bolmaiyn» dep áieli Asiyaǵa «Balalardy aman alyp qal», – dep teris ainalyp, qabyrǵaǵa qarap jatyp, qaitys bolady.
Beisen bidiń nemeresi Jaqypbai quǵyn-súrginde bolyp, tek 1940 jyly amnistiyaǵa túsip, erkindik aldy. Osy derekti úsynǵan Beisen biden taraityn Múrat Óserbaev Tekeli qalasyndaǵy Tekeli mramor zauytyn, keiin oblystyq ónerkásipti basqardy. Kóksu audanynnyń ákimi bolyp, sodan keiin Jetisu últtyq kompaniyasynda basshsylyq qyzmet atqardy.
Qajet Andas.
Derekkóz: Q. Andas. Ótkeni eren, keleshegi kenen Erkin. Taldyqorǵan: «Ofset» baspahanasy, 2022. – 99–100 b.
